Tralleis antik kenti Aydın ilinin kuzeyinde, Kestane dağlarının hemen güney yamacındaki plato üzerinde yer almaktadır. İl merkezine 1 km. uzaklıkta olan kent, Argoslular ve Tralleis’liler tarafından kurulmuştur. Menderes havzasının verimli toprakları üzerine kurlmuş olan bu kent M.Ö.334’te İskender tarafından alınmasından sonra Hellenistik krallıklar arasında sık sık el değiştirmiştir.
Tralleis’te bu gün ayakta kalan tek yapı “Üç Gözler” olarak adlandırılan 2. asırda yapılmış olan, antik çağın eğitim, spor ve kültür açısından önde gelen yapılarından olan Gymnasiuma ait kalıntıdır. Roma dönemine ait bir hamam, tiyatro, agora, stadium kentin diğer yapılarındandır. Devam eden kazılarla da kentin toprak altında kalmış kısımları ortaya çıkarılmaktadır. İlkçağda ürettiği deriler ve kırmızı renkli çanak çömlek ile ünlü olan kent, Apollonios ve Tauriskos isimli iki büyük yontu ustasını ve Ayasofya’ın mimarlarından Anthemios’u da yetiştirmiştir. Heykel sanatının dünyaca ünlü iki heykeli olan Farnese Boğazı ve Genç Atlet isimli heykeller de Tralleis’in gün yüzüne çıkan harikalarındandır.(Kaynak: Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Aydın genelinde 21 antik kent ve ören yeri var, bu tarihi mekanlar yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekiyor. Tarihe yolculuk yapmak isteyenler bireysel ve düzenlenen turlarla ziyaretlerine devam ediyor. Binlerce yıl öncesinden kalma sütunlar, agoralar, amfi tiyatrolar, su kemerleri, lahit mezarlar, kadınların kullandıkları takılar, evlerde kullanılan mutfak gereçleri ve daha pek çok objeler. Bu objelerin çoğu Aydın Arkeoloji Müzesi’nde ve Afrodisyas müzesinde sergileniyor.
Tralleis antik kentinde anımsadığım kadarıyla eski belediye başkanımız Hüseyin Aksu ve Adnan Menderes Üniversitesi öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Rafet Dinç’in girişimleriyle başlatılan kazılar yapıldı. O yıllarda yapılan kazı çalışmalarında Tralleis’in gizli hazineleri toprak altından gün yüzüne çıkmaya başladı. Şimdiler de ise kazı çalışmaları Adnan Menderes Üniversitesi kazı ekibi tarafından yürütülüyor. Geçtiğimiz yıl Aydın’ı ziyaret eden Kültür ve Turizm Bakanı sayın Mehmet Nuri Ersoy Tralleis antik kentinde kazı çalışmalarının 12 aya çıkarılacağı müjdesini verdi.
Evet kültür turizmi tüm dünyada hiçbir zaman ilgisini yitirmeyecektir, öyle ki bir çok ülkenin milli gelirlerinin büyük bir bölümünü turizm oluşturuyor özellikle antik kentler lokomotif görevini üstleniyor. Ziyaret edilen eski şehirler ve antik yapıların maketleri, bibloları, magnetleri, kartpostalları bile adeta para basıyor.
Bizler Aydınlılar olarak ilimizin merkezinde olan Tralleis gibi muazzam bir kente sahipken turizm nimetlerinden faydalanamıyoruz. Kendimce şöyle diyorum kazı çalışmalarında kullanılan materyaller belli; kazma, kürek, el arabası, muhtelif ebatlarda temizlik fırçaları. Nalburdan temin edilse en fazla 1000/1500 TL arası bir fiyat aralığında temin edilebilir. Birde kazı çalışmasına liderlik edecek tecrübeli bir hoca ve onun yardımcısı, güvenliği sağlayacak kişiler, Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nü temsil eden gözlemci personeller. Tabiri caiz ise yağ var, un var, şeker var ne duruyoruz o zaman helva yapalım.
Aydınlılar olarak biran evvel kazı çalışmalarına hız verilmesi, Tralleis kentinin sırlarının ve güzelliklerinin tamamen gün yüzüne çıkarılması. Durum böyle olunca kent merkezinde bir turizm hareketliliği yaşanacak. Büyük tur şirketleri yabancı tur şirketleri ile irtibat kuracak ve turistleri Aydın – Tralleis’e getirecek, gelen turistler Tralleis’te tarihin güzelliklerini görecek, fotoğraf çekilecek, video kaydedecek kısacası tanıtım elçimiz olarak görev yapacaklar. Esnaflarımıza yeni bir gelir kapısı açılacak, yeni oteller açılacak, hediyelik eşya dükkanları açılacak, restorantlar lezzetli yemekleri turistlere sunacak. Esnaf kazanacak, Aydın kazanacak, Türkiye kazanacak.
Yetkililere sesleniyorum istediğimiz şey zor değil, imkansız hiç değil makul ve mantıklı istekler. Ümit ediyorum ki Tralleis hepimize kazandırırken kendisi de dimdik ayakta kalmaya devam edecek. Tralleis çağırıyor herkesi, sesleniyor yetkililere, toprak altında kaldığı günlerden asırlardan kurtulmak tüm heybetiyle kendini turizme sunmak istiyor…
