Evet, yazının başlığını yanlış okumadınız. Turizm solda sıfır;ulaştırmaya hâkim dünyaya hâkimdir. Turizme karşı mıyım? Kimse, bu başlıktanturizme karşı olduğumu çıkartmasın. Bir ülkeyi lider yapan dinamikleriniçerisinde turizmi ön plana çıkartmak doğru değildir. Turizm geliştirmez tamaksine gelişmişlik turizme katkı sağlar. İspat mı? Türkiye’nin en gelişmişşehri neresidir? İstanbul mu? Finans, ticaret, sanayi, eğitim merkezi midir bukent? Daha yakın bir zamanda İstanbul, Avrupa’nın kültür kentlerinden biri seçilmemişmidir? Peki, turizmin başkenti neresi? Antalya mı? Doğru dediniz. Ancak turizmgelirleri açısından Antalya, İstanbul’un eteğini bile varamamaktadır.Edremit’ten Alanya’ya kadar uzanan bin kilometreyi aşkın bir kıyı şeridi; buşeritte yer alan binleri bulan devasa otel ve tesisler dururken Türkiye turizmgelirlerinin nerdeyse yarısını İstanbul karşılamaktadır. Gelişmiş yerler dahaçok ve daha paralı turist çeker ve bu yerlerde turizm dört mevsime yayılır.Ulaştırmaya hâkimseniz dünya lideri olursunuz hem de turizm faaliyetleri sizdeverimli seyreder. Ulaştırma deyince aklımıza hemen yol gelir. Yolu olmayanyerin turizmi olur mu? Alın size Kuşadası örneği. Yolu yok bu kentin… Turizmdeişte bu kadar yani… Gelen turist de buna göre… Her şey dâhil sisteme gelipdolmuşa para vermek istemeyen turist görmekteyiz. Otellerde aynı eğlencehizmetleri… Otel mutfakları felaket… Bir tek konsepti olan otel yokKuşadası’nda… Körün topal alıcısı olur. Ucuz turist gelen… Amerika gelişmiş birmemleket değil mi? Soralım memleketimizde kaç tane babayiğit, Amerika’nınHawaii eyaletinde tatil yapabilecek güçtedir?
Ulaştırmaya hâkim dünyaya hâkim nasıl olur? Ulaştırma sektörüdenince şunlar aklımıza gelmelidir: hava, kara, deniz, demir yolları;telekomünikasyon(iletişim) ağları, internet, telefon alt yapısı, boru hatlarıve uydu sistemleri vb. 1600’lü yıllara kadar ulaştırma sektörü deniz ve karaulaşımından ibarettir. Kara ulaştırması örneği İpek Yoluyken; denizulaştırmasına Baharat Yolu’dur. Söz konusu dönemlerde bu yollar üzerindekontrolü sağlamış medeniyetler egemen güçtür: Çin, İslam İmparatorluğu veOsmanlı Devleti gibi… 1600’lerden itibaren yeni kıtaların keşfiyle ticaretdoğudan batı yönüne kayar. Atlantik Yolu nedeniyle Avrupa güçlenir. İpek veBaharat yolları önemini kaybeder. Osmanlı zayıflar. Aynı dönemde Avrupa’da çoksert kışlar görülür. Avrupa’nın kürk ihtiyacı ortaya çıkar. Rusya, Sibiryaüzerinde Avrupa’ya kürk gönderir. Kürk Yolu nedeniyle Rusya zenginleşir.Silahlanıp Osmanlı’ya kafa tutmaya başlar. Zamanla ulaştırma kanalları değişebilir; gelişip çeşitlenebilir. Sözkonusu olgu takip edilmezse gerilik ortaya çıkar. Kara ve Deniz yollarına dahasonra demir yolları eklenir. Hava yolları ise 1940’lı yıllarda tam etkindir.Ulaştırmaya yeni branşlar eklenirken eskileri de gelişir. Mustafa KemalAtatürk, ulaştırma sektörünün önemini kavramış olacak ki Cumhuriyet kurulduktansonra demiryollarını millileştirir; kıyı ulaşım hakkını(Kabotaj) bize devreder.Kendi döneminde pek etkili olmasa da geleceği görme açısından Atatürk’ün“İstikbal Göklerdedir.” Diyerek havayollarına vurgu yapması ilginçtir.Günümüzde boru hatları, uydular, internet altyapısı ulaştırma sektörünün yenidallarıdır. Rusya, Sibirya’dan Avrupa içlerine kadar binlerce kilometrelikdoğalgaz boru hatlarına sahiptir. Aynı Rusya, Karadeniz’in altından döşediğiboru hattıyla(Mavi Akım) Türkiye’ye doğal gaz satmaktadır. Rusya’nın buyüzyıldaki gücü buradan gelmektedir. Bizde Rusya’dan gelecek turist sayısınıhesaplaya koyalım. Amerika ulaştırmada dünya lideridir. Özellikle internet altyapısında önemli bir aktördür. Youtube, Facebook, Twitter, Google, Yahoo gibipek çok internet verici ve sunucusu Amerikan menşelidir. Microsoft gibi yazılımşirketlerini burada unutmayalım. Youtube, şuana kadar sadece Gangnam Stylevideosundan sekiz milyon dolar kazanır. Bu, bir tek videodur. Facebook’un maddideğeri neredeyse elli milyar dolardır. Koskoca Türkiye’nin 15 sene öncesinekadar İMF’den beş milyar borç almak için iki büklüm hale geldiğinihatırlayalım. Microsoft’un kurucusunun yaptığı bu yatırımla dünyanın en zenginkişisi olduğunu burada dilendirelim. Anlatılanlardan sonra aklınıza şöyle birsoru gelecektir: Turizm mi? Ulaştırma mı? Elbette ulaştırma… Sen geliştikçeturizm kendiliğinden gelişecektir. Denilenler, tarihi mekânlar, doğal alanlartalan edilsin; turizm yatırımları sonlasın anlamına asla gelmemektedir. Özetleben yazımda “Turizm bacasız sanayidir.” Deyip sanayiyi, ulaştırmayı ihmal edenzihniyetin sakatlığından söz etmekteyim.
