Siyasi partilerin ittifakı yapmasına imkan tanıyan 298 sayılıseçmenlerin temel hükümleri ve seçmen kütükleri hakkında kanun ile bazıkanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifinin görüşülmesine, buyazıyı kaleme aldığım sırada TBMM Anayasa Komisyonunda başladı.
Eski Adalet Bakanı H. Sami Türk, koalisyon öngören kanun teklifindekarmaşık hesap yöntemleri olduğunu söyledi. Türk’ün ifade ettiğine göre,teklifin 13. Maddesiyle 298 sayılı kanunun 108. Maddesinde değişiklikyapılıyor. Orada seçim sonuçlarının ilçe seçim kurullarında birleştirilmesivar. İttifaktaki her bir partinin aldığı ortak oy sayısı yapılacak ittifakiçindeki partilerin her birinin aldığı oya, ittifakın ortak oylarından gelenpayın ilave edilmesi ile elde edilen sayı eklenecek.
Aynı formülün, daha da karmaşık haliyle 2839 sayılı milletvekiliseçimi kanununun 29’ncu maddesinin birinci fıkrasına eklenen hükümdegöründüğünü dile getiren Türk, “İttifak içindeki siyasi partilerden her biriningeçerli oyu, ittifakı oluşturan siyasi partilerin o seçim çevresinde tek başınaaldıkları oy sayısına ittifakın ortak oylarından gelen ilave edilmesiyle eldeedilir. İttifak yapan her bir partiye ortak oylardan gelen pay sayısıpartilerin tek başına aldıkları oyun bu partilerin toplam oyuna bölünmesiyleelde edilen kat sayısının ittifakın ortak oyuyla çarpımı sonunda elde edilir.Bunun uygulaması mümkün değil. Bunun hesabı için matematik doktorası yapılmışolması gerekir. Seçim kurulları bunun altından kalkamaz.”
O zaman bu hesaplar kuvvetle muhtemel yanlış olacağı için defalarcasayım döküm yapılacağını ve sürekli tartışma konusu olacak, koalisyon öngörenkanun maddelerinin bu ilginç maddesini kaleme almama rağmen anlamakta zorlukçektim. Elbette bunun bir sebebi var ve bu sebebin en ilginci birleşik oypusulasına evet mührünün 4 yerde basılmasını kabul ediyorlar. Teklifin 10.Maddesinde 298 sayılı kanunun 100’ncü maddesine ek yapılıyor. Bu madde çok uzunzaten, yenisiyle daha uzun oluyor ve kanun maddesi olmaktan çıkıyor. Hikaye veromana dönüşüyor.
Artı teklif maddesinde geçerli oy tanımının da çok karmaşık olduğugörülüyor. İttifak içinde evet mührü hem bir siyasi partiye ayrılan alana veittifak ünvanı bölümüne hem ittifak ünvanı bölümünden taşacak şekilde birsiyasi parti alanına dördüncü seçenek de bu haller dışında yalnız ittifak alanıiçine basılırsa oy pusulası geçerli kabul edilecek. Tüm bunlarda Evet mührüvarsa pusula geçerli kabul edilecek ve sayım döküm cetvelinde ittifakın ortakoyların sütununa birden başlamak üzere sırasıyla çizmek suretiyle ayrı ayrıişlenecek. Bu yapılacağı için 23. Maddedeki hüküm konmuş, ortak oydan eldeedilecek oy sayısı da 100’ncü maddeye eklenen fıkrayla belirleniyor. Hem 298sayılı kanunda hem de millet vekili seçim kanununda düzenleniyor. Oy sayısınınve hesabının çok uzayabileceğini bugünden söyleyebilirim. Çünkü mevcut tasarıkanunlaşırsa önümüzdeki süreçte yapılacak seçimlerde seçim kurulu üyelerininönüne çok zor bir seçim formülü çıkacak. Anayasa komisyonundaki müzakerelerininardından kanun teklifinin tümü üzerindeki görüşmeler tamamlanarak maddelerinegeçilmesi kabul edildi. AKP, CHP, HDP ve MHP daha ayrıntılı bir şekildeincelenmesi amacıyla teklifin alt komisyonuna gönderilmesine ilişkin ortakönerge verdi. Önerge kabul edilerek teklif alt komisyona gönderildi.
9 kişilik alt komisyonda AKP’den Ankara Milletvekili MuratAlparslan, Aydın Milletvekili Abdurrahman Öz, Antalya Milletvekili MustafaKöse, Adıyaman Milletvekili İbrahim Halil Fırat ve Şanlıurfa milletvekiliKemalettin Yılmaztekin, CHP’den Ankara Milletvekili Murat Emir ve Kocaelimilletvekili Fatma Kaplan Hürriyet, HDP’den Mardin Milletvekili Erol Dora,MHP’den Afyonkarahisar Milletvekili Mehmet Parsak yer alıyor.
CHP Genel Başkan Yardımcısı Tekin Bingöl, İnsan Hak veözgürlüklerinin ancak demokratik bir rejimde garanti altına alınıp yaşama geçirilebileceğinibelirtti. Demokratik rejimin olmazsa olmazının ise milletin iradesinin hiçbirbaskı, zor ve dayatma, olmadan sunduğu yansıması ve sandıktan çıkması olduğunaişaret eden Bingöl, insan hakları ve demokrasi mücadelesinin temelinde seçme veseçilme iradesinin özgür bir biçimde hayata geçirilmesi ilkesinin yattığınıanlattı. AKP’nin bugün Türkiye’nin getirdiği noktanın bütün hak veözgürlüklerin temel zemini olan seçme, seçilme hakkı olan halk iradesininortadan kaldırılması olduğunu savunan Bingöl, şunları söyledi: “Kaybetmekorkusu yaşayan iki siyasi parti, siyasi duruşlarını düşüncelerini bir tarafabırakarak bu yasa tasarısını hazırlayabilmekteler. CHP olarak insan hak veözgürlüklerini demokratik yaşamı ve milli iradeyi sonuna kadar savunacağız.Sandıktan çıkamayacağını gören AKP ve MHP sandığa el koyup milletin iradesiningerçek anlamda sandığa yansımasını engellerek sonuç almaya çalışmaktalar. Buyasa teklifini hazırlayanların demokrasiden, insan haklarından, milli iradedenbahsetmeye hakları yoktur.”
