Bir süredir nişasta bazlı şeker konusu son günlerde Türkiye’ningündemine gelip oturdu.
Konu bugüne ait bir sorun değil. Türkiye’de nişasta bazlı şekerüreten beş şirket var. Bu şirketler Cargili, Amghun, Tat Nişasta, Pendik Sasta,Sunar Mısır.
Bu işletmeler ne kadar şeker üretiyor? Tepkiler bu kadar arttığınagöre nişasta bazlı şeker zararlı mı?
İlgili bazı kurumların raporlarından anladığımız kadarıyla sigaraNBŞ’nin yanında hafif kalır. Başta İngiltere olmak üzere, Fransa, Avusturya, Hollanda,Danimarka bir çok Avrupa ülkesinde yasak. ABD’de üretim kotası, yüzde 10’danyüzde 2’ye çekilmiş.
Dünyada kotayı en çok artıran ülke ise Türkiye. Bu kararı daBakanlar Kurulu vermiş. Türkiye’de NŞB beş fabrikasının yıllık kapasitesi nekadar? Açıklamalara bakılırsa 325 bin ton. Ancak bilgi kaynakları, denetimolmadığı için üretim ifade edildiği gibi 325 bin ton mudur, yoksa daha fazlamıdır?
Türkiye’nin zengin topraklarında milyonlarca ton pancar üretildiğihalde, yabancı şeker lobileri ve onları destekleyen idareciler, neden NBŞ şekerkonusunda ısrarlı? Ve bu şekerin ülkeye girmesini önemseyen kim?
Evet kim!
Neden şeker yerine nişasta bazlı şeker kullanılıyor. Nedeni çokbasit! Şurup gibi bir mayi ile 250’de bir fiyatına mal oluyor.
Yani ortada inanılmaz bir kar var. Belki de yüksek kar kapılarıardına kadar açıyor.
İktidar ise ilk önce üretim kotası koydu. Sonra OHAL kapsamında KHKile şeker kurumunu Bakanlığa bağladı ve arkasından 25 şeker fabrikasından14’ünü satılığa çıkardı ve NBŞ üreten dünya devi Galgill’den hükümete satışiçin üç taktik sunuldu.
Bloomberg HT Tarım Editörü İrfan Donatı, şeker fabrikalarınınözelleştirilmesi konusundaki araştırmasında tüketicilerin nişasta bazlı şekerin(NBŞ) insan sağlığına olumsuz etkilerine yönelik olarak kaygılı olduklarınıbelirterek vatandaşın kaygılanmakta haksız olmadığını kaydetti:
İrfan Donat’ın raporu şöyle: “Sağlık Bakanlığının hazırladığı vehenüz yayınlanmayan, ancak kamuoyuna sızan nişasta bazlı şekerin sağlıketkileri başlıklı yazı, oldukça dikkat çekici. Türkiye’de basit bir ifadeylepancar şekeri ile mısır şurubundan elde edilen ve kamuoyunda nişasta bazlışeker olarak bilinen NBŞ arasında ciddi bir çekişme var.
Tüketiciler de NBŞ’nin insan sağlığına olan olumsuz etkilerineyönelik olarak kaygılı. Kaygılanmakta da haklılar: Ancak kamuoyuna sızannişasta bazlı şekerlerin sağlık etkileri oldukça düşündürücü.
Sağlık Bakanlığı’nın raporunda nişasta bazlı şekerlerin şişmanlamayasebep olduğunu ve kalp damar hastalıkları, şeker hastalığının ortaya çıkmasındadoğrudan rol oynadığını, doğrudan ve şişmanlık nedeniyle çeşitli kanserlere yolaçtığı yönünde çeşitli görsel ve yazılıbasında haberler zaman zaman yer aldığı dikkat çekilerek, gofret, şekerlemeler,bisküviler, hazır baklava, yaş pasta, kurabiyeler, meyve suları, gazlıiçeceklerden, ketçaplara kadar geniş bir yiyecek içecek yelpazesindekullanılması sebebiyle yasaklanması veya üretim kotasının düşürülmesi yönündetalepler bulunmaktadır. Dünyada son gelişmeler ve yayınlanan son bilimselliteratürlerden yola çıkılarak hazırlanan raporda yer alan NBŞ tespitlerine birgöz atalım.
-Yiyecek ve içeceklerde kullanılan ve sofra şekeri olarak bilinenSakkoroz’dan (sükroz) sonra ikinci büyük paya sahip tatlandırıcı türü nişastabazlı şekerlerdir.
- Mısır, patates, buğday, kasava gibi bitkilerden izole edilennişastadan elde edilen ve genel olarak, glukoz şurubu ve izoglukoz (fruktoziçeren şurup) olmak üzere iki ana türü bulunmaktadır.
- NBŞ’de yer alan früktoz (glokoz ve früktoz bağlar serbesttir. Bunedenle çok hızlı bir şekilde kana karışır. Halbuki sukrozdaki (çay şekerinde)glükoz ve früktoz dişakkarit yanı bağlıdır. Emilmek üzere monomer halinegeçebilmesi için sindirime uğraması gerekir.
- Fruktozun glikozdan karaciğer içindeki metabolizması farklıdır.Fruktoz katabolizması glikozdan hızlıdır. Hızla glikoze olur. Yağ asidineçevrilir. Daha öz bir ifadeyle NBŞ karaciğer de yağlanma riskini arttırır.
- İnsülin salgılanması ve tokluk duygusu veren hormonlar üzerindekietkileri yönünden bir farklılık vardır. Fruktoz insülin salgılamaz. Oysa glikozmetabolizmasında insülin salgılanır. İnsülin tokluk hormonu leptini uyarır.Açlık hormonu grelin ise azalır. Aşırı yeme olmaz. (NBŞ yemek yemedavranışlarını bozabiliyor ve insülin salgılatmarak tokluk hissi hormonunuuyarmadığı için aşırı yemeye neden oluyor.
- Fruktoz glikozdan farklı olarak ürik artış artışına neden olur vegut nefriti riski artar.
