Tarihimizde önemli yeri olan 1919 yılının 100.yılını kutlayacağız bu yıl.

Aydın’ın acı Yunan işgalinin başladığı 27 Mayıs 1919 ,

Ulu önder Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışının 19.Mayıs 1919 ,

Ulusal direnişin başlangıcı olan, Konak’ta Gazeteci Hasan Tahsin’n attığı ,

ilk kurşun sonrasında 2. Kurşun olan 16 Haziran 1919 Malgaç baskının da 100. Yılı bu yıl..!

Aydın ve ilçelerinin 1919 daki Yunan işgali sonucu çok acı günler yaşandığı o yıllar ,

100. Yılında anmak üzere çok daha görkemli törenler düzenlenmeli, gelecek nesillere tarihimizin acı hatırasını hatırlatmak üzere kalıcı anıtlar yapılmalı , başına da açıklamalı yazılar yazılmalıdır.

Aydın da neler olduğu bittiği, konferans , film ve panellerle anlatılmalı,

tarihin tekerrür etmemesi için , acıların yeniden yaşanmaması için , kimin kimleri kullandığı , emperyalist devletlerin her zaman gözü olan bu toprakların değerini gelecek nesillere aktarmalıyız.

Mayıs ayına pek bir şeyin kalmadığı bugünlerde Valilşik ve Kültür ve Turizm Müdürlüğümüz bir program hazırlamakta mı , merak ediyorum.

Yoksa sade suya tirit törenlerle konuşmalarla geçiştirilmemelidir , 100. Yıl.

Dile kolay bir asır , bu güzel Ege ve Anadolumuz düşmen çizmeleri altında inledi.

Şehitliklerimiz , masum insanlarımız ile dolu.

Çayyüzü, Çomaklı , Gözpınarı, Erbeyli, Kanlıbahçe Karatepe ve kör kuyularda , her yerde vahşice can veren masum insanlarımızın bir asırdır dinmeyen acılarını , 100. Yılında görkemli bir törenle anmalıyız.

***

ŞEHİR KLUBÜ NİHAYET RESTORE EDİLİYOR

Aydın’ın ayanların , şehrin ileri gelenlerin buluşma yeriydi ŞEHİR KLUBÜ.

Aydın’ın tarihini yansıtan her nostalji siyah-beyaz karesinde görünen ve 1930 lu yılların başında inşa edilen Efeler ilçesi Hasanefenedi Mahallesindeki , tescilli bina el değiştirdikten sonra restorasyonuna başlandı.

İki katlı ve Macar ustaların inşa ettiği tarihi binanın zemin katı işyerleri, 1. Katı ise bahçesi ile Şehir Klubü olarak yıllarca hizmet vermişti.

Aydın’ın ileri gelen işadamları , resmi ve mülki amirleri, varlıklı esnaf ve meslek adamlarının üye oldukları Klubün müdavimleri arasında , Eczacı Metin Taş, işadamı Ethem Şahin gibi bir çok ünlü isimler de derneğin yöneticiliğini yapmışlardı.

Genel de şehrin ileri gelen, işadamı, tüccar, esnaf, daire müdürleri, resmi ve askeri personel ile hakim savcı ve kaymakam gibi, ayanların ve eşrafın bir araya geldiği ayrıcalıklı kıraathanelerdir şehir klupleri.

Neden ayrıcalıklı ..?

Çünkü bu özel mekanlara üye olamayan giremez..!

Şehir Klubü derneğine yapılan müracaatlar Kulüp Yönetim Kurulu tarafından değerlendirilir, şartları uyan ve kuralları benimseyen elit kesim üye yapılırdı.

Dernek statüsündeki Şehir kulüpleri, açtığı lokallerde işletmeci tarafından servis edilen yemek ve içkilerle, genel de mesai sonrası, ve tatil günleri müdavim üyeleri arasında sosyal ve ekonomik dayanışmayı arttırır, günün olayları değerlendirilir, sohbetler edilir ve poker ve diğer kâğıt oyunları oynanırdı.

Televizyonun olmadığı siyah beyaz yaşanan yıllarda, şehirlerde duman altındaki kenar köşe kahvehanelere gidemeyen kentin ileri gelenleri bir araya gelerek , daha nezih bir ortamda, avam kişilerden ayrı bir mekânda buluşmak ve vakit geçirmek için kendi sosyal statüsüne uygun kişilerle bir araya gelerek kurdukları şehir kulüpleri, genel de her kentte ve büyük ilçelerde yakın zamana dek sosyal bir ihtiyaca cevap vermiştir.

Hatta içki satışı serbest olan lokallerinde taşkınlık yapanlar, önce ihtaren uyarılır, devamı halinde ise kınama, geçici olarak üyelikten çıkarma ve sonunda süresiz olarak dernekten ihraç edilirdi.

Aydın da “yeni şehir klubü, “ Efeler ilçe kent merkezinde Hasan Efendi mahallesinde, Gençlik caddesi üzerinde ve 1904 sokak köşesinde, bir Macar ustanın elinden çıkan tarihi evde uzun yıllar hizmet vermiştir.

Fatih Sultan Mehmet zamanında Bizans Surlarını dövmek üzere ordunun toplarını döken Macar ustaların, beceri çalışkanlıkları , Cumhuriyet sonrası yapılarda ve özel konutlarda ustalıkları devam etmiştir.

1928 yılından itibaren Atatürk tarafından Ülkemize davet edilen Macar ustalar inşaat yapımında bir çok eser ile erken dönem Cumhuriyetin Mimarisine de damgasını vurmuşlardır. İlimiz Merkezinde de 1922 Yunan işgalinden sonra yakılıp yıkılan şehirde , 1930 lu yıllardan sonra gelen Macar ustaların inşa ettikleri evler , kentin silüetine ayrı bir güzellik ve farklılık kazandırmaktadır.

Macar ustaların ülkelerinden esinlendikleri farklı mimariyi de beraberinde Aydın’a getirerek dik çatılar inşa edilmiştir.

Ancak ilimizde kar yağmadığından bu dik çatı sistemi yerini sonradan kırma çatılara bırakmıştır.

Nazilli’de “Anayurt Oteli” filminin de çekildiği ve ilçenin İstasyon meydanındaki ünlü Ankara Palas Oteli’nin sahibi Demirci Mehmet Efe’nin sağlığında 1930 yılında yaptırılan ve projesi Ruslar tarafından çizilen otelin inşaatını Macar ustalar yapmıştı.

Bugün zemin katı simit sarayı olarak düşünülen tarihi ve tescilli yapının 1. Katı tekrar kafe restoran olarak hizmet vermek üzere Aydın Kültür varlıkları Koruma kurulunca onaylanan projeye göre restore inşaatına başlandı.

Bu yıl içinde bitecek restore projesi ile gene eski günlerdeki gibi şatafatlı dönemi tekrar yaşayacak olan Şehir klubünün ara sokak içinden ahşap oyma masif kapısından girilerek , dar merdivenlerinden çıkılan birinci katta açık terasa açılan ve içinde nohut oda bakla sofa, süs havuzu bulunan yazlık kısmı ile içerde bir mutfak, üç odadan ibaret , masif ahşap ve kabartmaları yaldızlı boyanmış iç kapıları , zeminde eski tip desenli yer karoları ve kenarlarında Menderes kıvrımı motifli süsleri, Atatürk ‘ün yemek masasındaki arkadaş grubu ile anı fotoğrafı ve bir reprodüksiyon Mona Lisa tablosu duvarları bize hoş geldiniz diyecek.

Bir köşede gramafon da Münir Nurettin Selçuk ve Sultanahmet Cami Şerifi İmamı ve Hatibi Meşhur Bestekâr Hacı Hafız Sadettin Kaynak besteleri duvarlarda tekrar çınlayacak

İç salondan çıkılan merdivenle birinci kattaki, dik çatı altına isabet eden kısım ise tek odalı özel misafirlerin ağırlandığı loca bölümü yine derin sohbetlere tanıklık edecek.

Sevgili kardeşim İnşaat Mühendisi Fatih Erkul’a bu eseri en yakında hizmete açmasını büyük özlemle , hayal ederek ,bekliyorum tüm Aydınlılar gibi..!

SÖZÜN ÖZÜ :

ASLINDA HAYAL ETTİĞİNİZ HERŞEY BİR GERÇEKTİR.