Kağıt üzerinde prim ödenmiş gibi yansıtılan ancak fiili hizmete dayanmayan kayıtlar, emeklilik haklarının tamamen kaybedilmesine zemin hazırlıyor.
E-Devlet Kayıtları Kesin Güvence Değil
Vatandaşlar e-Devlet ekranında prim günlerini gördükleri an kendilerini güvende hissediyor. Oysa kazın ayağı öyle değil. SGK mevzuatında bildirimin kendisi işlemiyor, fiili çalışma esas alınıyor. Hiç gidilmeyen bir işyerinde eş dost kontenjanından sigortalı görünmek oldukça yaygın. Bazen de komisyonculara ödeme yapılarak tabela şirketleri üzerinden sisteme giriş yaptırılıyor.
Denetim çarkları anında dönmüyor. Yıllar sonra yapılan bir ihbar veya çapraz veri analizi gerçeği ortaya çıkarabiliyor. Müfettişler adreste bulunmayan veya vergi kaydı pasif olan işletmeleri saptadığında faturayı doğrudan çalışana kesiyor. Geçmişe dönük o işyerinden bildirilen tüm hizmet dökümleri bir anda geçersiz sayılıyor.
Emekli Aylığı ve Tedavi Masrafları Faiziyle Alınıyor
Kamuoyunda sıkça telaffuz edilen "emeklilik iptali" kavramı aslında sürecin teknik bir sonucu. Kurum mekanizması adım adım işliyor. İlk olarak usulsüz tespit edilen çalışma günleri sistemden tamamen siliniyor. Prim günleri eksilen kişinin mevcut emeklilik hesabı dayanak bulamıyor ve çöküyor. Bağlanan maaş o saniye kesiliyor.
Maddi yaptırımlar sadece maaşın kesilmesiyle sınırlı kalmıyor. Yıllar boyunca ödenen tüm emekli aylıkları Kurum tarafından geri talep ediliyor. Yatan bayram ikramiyeleri listeleniyor. Hastanelerde devlete ödetilen ameliyat ve ilaç masrafları tek tek hesaplanıyor. Varsa çekilen işsizlik maaşları dosyaya ekleniyor. Çıkan devasa bilanço yasal faiziyle birlikte vatandaştan tahsil ediliyor.
Gerçek Çalışanlar İçin İspat Yükümlülüğü
Kimi zaman Kurum denetimlerinde fiilen çalışanlar da sahte sigortalı torbasına atılabiliyor. Şirket genel bir incelemeye alındığında kurunun yanında yaş da yanıyor. Bu tip mağduriyetlerde yargı yolu sonuna kadar açık. Fakat ispat yükümlülüğü tamamen çalışanın omuzlarına biniyor.
Mahkeme heyetleri somut delil arıyor. Banka kanalıyla yapılmış maaş transferleri en kritik kanıt. İmzalı puantaj kayıtları, görev tanımlarını içeren resmi iş yazışmaları veya diğer çalışanların tanık beyanları sürecin seyrini değiştiriyor. Haklılığını resmi belgelerle kanıtlayanlar, silinen günlerini ve iptal edilen maaşlarını iade alabiliyor.
Krizin Temeli: 1.10.2008 Yasası ve 2520 Gün Kuralı
İnsanların bu riskli yola sapmasının ardında çoğu zaman kötü niyet değil, sistemsel bir tıkanıklık yatıyor. 1.10.2008 tarihi sosyal güvenlik için kritik bir milat. Bu tarihte yürürlüğe giren yasa değişikliğiyle isteğe bağlı 4/A SSK ödemeleri sistemden çıkarıldı. Mevcut yapıda emeklilik statüsünü belirleyen temel kural, son 2520 güne bakılması.
Vatandaşlar 4/A SSK statüsünün 4/B Bağ-Kur'a kıyasla emekli aylığı açısından daha avantajlı olduğunu biliyor. Fiilen çalışma imkanı bulamayanlar, sırf bu avantajı kaybetmemek için mecburen yasa dışı aracıların kapısını çalıyor. İsteğe bağlı 4/A prim ödeme hakkı sisteme geri entegre edilirse, hem vatandaşın bu kayıt dışı pazardan kurtulacağı hem de SGK'nın gelir kaybı yaşamayacağı ifade ediliyor.