Yazının başlığındaki kavram güncel önem kazanmış bir bilimsel bir konudur.
Hepimize ortaokul ve liselerde okutulan kendisi tarihçi olmadığı halde Tarih kitabı yazan Emin Oktay’ın kitaplarını ezberleyip sıkıcı bularak mezun olduk.
Oysa tarih öyle keyifli ve önemlidir ki..!
Ancak bizim özellikle yerel tarih konusunda büyük eksikliğimiz hala devam ediyor.
Kitaplardan okumak yerine, çevremizi gezerek, görerek, elimizle temas ederek 3 boyutlu öğrenirsek , Tarihi ezbere değil, öğrenerek ve yaşayarak çok daha[MO1] [MO2] kolay anlayabiliriz.
Boşuna dememişler,”çok okuyan değil , çok gezen bilir.”
Ama gezerken” bakmak ve görmek” arasındaki farkındalığa varmak ve anlamak ..!
Önünden geçen ama baktığı halde görmeyen değil,
baktığını gören biri merakındaysanız,en az bir kitap okumuş kadar olursunuz.!
Geçen hafta Aydın Kültür ve Turizm Müdürü sevgili kardeşim Umut bey, yerel medyadaki köşe yazarlarıyla Aydın Müzesinde bir araya gelerek AYDININ KÜLTÜR VE TARİHİ konusunda yapılabileceklere ilişkin beyin fırtınası yaptık.
Çok güzel fikirler , öneriler ve projelerin ortaya çıktığı toplantı kendi adıma çok verimli geçti.
Yerelde yaşadığımız çevremizi öğrenmek , genel tarihimizin yanında Aydın’ın tarihini de araştırmak , AYDIN KÜLTÜR VE TARİHİNİ ARAŞTIRMA MERKEZİ kurarak kayıt altına almak en büyük hizmettir.
Etnografik değerlerimizin aynı çatı altında sergilemek , akademik araştırma ile bilinmeyenleri günümüze ve geleceğe kazandırmak böylece YEREL TARİHİMİZİ öğrenmek için çok geç değil.
otantik haliyle büyük ilgi çeken ,Karacasu’da hala arasta içindeki semerciler,yorgancılar,
Aydın Mesudiye mahallesi Nargile kahvesinde müdavimler,
Bozdoğanda eski adıyla “şinanay “ denilen gaz lambasını satan aktarlar,
hiçbir yerde bulamayacağınız eşyalara ulaşabileceğiniz sahaflar ve eskileri satan dükkanlar,
Nostalji eşyalar, çalar saatler, efsaneler..!
Bir halk kültürü yok olup gidiyor ..!
eskiyi yaşatmak o şehrin ve içinde yaşadığı kentlinin kimliğidir.
kimliksiz bir yaşam, atasız yersiz yurtsuz yurttaşlar gibidir.
ULUSAL olmadan ULUSLARARASI olunmaz.
KENTİ EN İYİ BİLEN HAFIZALARI kıdemli hemşehrilerimiz birer birer göç ederken ,
anılarını paylaşmadan kendileriyle götürüyorlar.
Aydın Valiliği ve Belediyelerin Kültür Müdürlüklerini göreve davet ediyorum.
kimler geldi kimlere geçti bu gök kubbenin altından ..!
Kimleri misafir etti bu verimli topraklar.
her biri sözel Aydın tarihi duayen ustalar,
En son Aydın siyasetinin duayeni nice ustalar , ağır abilerin vefatından sonra Aydın’ın tarihi de birer birer yitip gitmeye başladı.
Aydın’da yaşayan ve sağ kalan tarihimizin canlı tanıklarını, yaşadıklarını artık bir an önce, kayıtlara alalım.
değerinin çok daha sonra anlayacağımız, tarihimizin tanığı bu bilge kişileri,
tarihimizin yakıtı tükenmeye, yüz tutmuş , gaz lambalarıdır.
Tamamen sönmeden ,Aydın’ın yakın tarihini yaşayan bu ustaları ,
asırlık çınarların anılarını kayıt altına alalım,
ses ve görüntülerin sözel tarih olarak kaydedelim.
Neler anlattıklarını , efsanelerini gelecek nesillere aktaralım.
TARİH, Yerelinden başlamak üzere genele yaşadığın yerleri bilmek öğrenmektir.
Çünkü tarihi bilmek , geleceğe yön vermektir.
Tarihi kaydetmek ile işe başlamalıyız.
Aydın’ın canlı tarihi tanıklarını , tarihteki anılarıyla bugüne kazandırmalıyız.
Aydın’da uzun yıllar gazetecilik yapan Hilmi Tükel’i tanıyan kaç kişi kaldı ,ya da Atatürk’ün Aydın’a geldiğinde Vali’nin evine Erkek Sanat Okulundan elektrik çeken
Halkevinin sinemacısı, elektirk teknisyeni Haydar Özde,
Aydın’ın sağlık tarihini yaşayan rahmetli Dr.Ahmet Yıldırm ın anıları , yaşadığı evi ,
Zafer mahallesinde yaşayan ve Tellidede mezarlığında son uykusunda uyuyan Yazar ve Bektaşi dedesi Doç Doktor Bedri Noyan,
Aydın’ın yerlisi Baro başkanlığı da yapan Çelebi insan Mithat ERAYDIN ,
Yusuf Ziya UZMAN , Tunç AYTUR, Cevat ÜLKÜ , Necmettin AKÇASU ,Bahattin OKŞAN Aydın’ın siyasi ve sosyal tarihine ışık tutan meşalelerdi.
Ama kim tanıyor şimdi..?
Milli Mücadelede Aydın 'ın canlı tanığı Asaf GÖKBEL ‘in oğlu Avukat Feza GÖKBEL , babasının anılarıyla uçup gitti.
Geçtiğimiz yıllarda yitirdiğimiz AYDIN futbol duayeni ve son Semerci ustası Orhan ÇEREZCİOĞLU ,
Kendisiyle yaptığım son röportajdan sonra anılarda kalan bu karelerde anlattıklarının bir kısmı şimdilik bende yaşıyor.
Nerdeyse ben bile , yerel tarihi anlatacak sıralamada , eski eser kategorisindeyim..!
Adlarını unuttuğumuz, nice Aydın duayenleri, belediye görevlileri, Sporcuları, eğitimci ve bürokratları hak vaki olmadan , hemen anıları kayda alınmalıdır.
Çünkü ecel sıra beklemiyor ve adres sormuyor.
AYDIN YEREL TARİHİ için çok geç kalmadan sözel anlatımlar kayda alınarak , belge halinde arşivlenmelidir.
Bu konuda Kuşadası’nda YEREL TARİH adı altında aylık dergi çıkaranlar dostlarımın hem kutluyorum hem de kıskanıyorum .
Ticaret Odası önceki dönem başkanı Sevgili Ali Ergül dostumuzun kişisel çabalarıyla,
Kuşadası’nın ileri gelenlerinin desteğiyle ,”KUYETA “ Kuşadası yerel tarih grubunun,
Kuşadası hakkında topladığı bilgileri görsel malzemeleri paylaşarak zengin bir yayın arşivi oluşturdu.100. sayısını da yayınlayarak DALYA diyen dergi, KUAKMER kültür merkezi ve müzesi ile Kuşadası gerçekten bu alanda fersah fersah önde.
hatta binlerce lira harcayarak , Milli Kütüphane ve Başbakanlık dökümantasyon merkezinden , Kuşadası ile ilgili tüm yayınları ve belgeleri temin ederek , Osmanlıcadan tercümesini YEREL TARİH dergisinde yayınlamağa başladı.
Benim görüşmemde nice efsanelerin gün yüzüne çıktığı hayretle anlatımından dinledim.
Kuşadası Soğucak köyü tarihi mezarlığını gezdim.
Osmanlıca bir çok mezar taşının yer aldığı tepedeki mezarlıkta denize hakim manzaralı bir de türbe var.
Soğucak köyünün eskiden Hanya adında bir Rum köyü olduğunu belirten köylüler,
bu tarihi yerleşim hakkında fazla bir şey de bilmiyorlar.
Belediyelerin acilen ADÜ ile irtibata geçerek mahalleye dönüşen köylerimizde araştırmaya başlaması ,tarih zengini Aydın kentinin geçmişini araştırması,
bu kentin bugün atanmış ve seçilmiş karar organı yetkililerinin başta tarihe duyarlı Sayın Vali Hüseyin AKSOY ile ADÜ Rektörü Osman Selçuk ALDEMİR ve Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem ÇERÇİOĞLU , akademisyen olarak çok güzel işler başaracağına inandığım İl Kültür ve Turizm Müdürü Umut TUNCER ile İlçelerin kaymakam ve belediye Başkanlarının Sivil Toplum kuruluşlarıyla beraber bir şura’da buluşarak proje üreterek, daha çok geç kalmadan, tarihe tanıklık etmiş çınarlar , ahrete intikal etmeden ,Yerel değerlerimize ve tarihimize sahip çıkmalı ve kayıt altına almalıyız.
biz kimiz, nerden geldi ilkimiz..?
tanıtım ve marka olmak için ,
Önce yerel değerlerimiz ,sonra evrensel kültür,
Çünkü Ulusal olmadan , uluslararası olunmaz..!
SÖZÜN ÖZÜ :
HERŞEYİN BİR ŞEYİNİ,
AMA BİR ŞEYİNDE HERŞEYİNİ
EN İYİ BİLMELİ İNSAN ..!
MEHMET ÖZÇAKIR
mehmetozcakir@hotmail.com
P.K:110 EFELER – AYDIN
GSM : 0.542.7608691