Bu yazım artık her 3 Şubatın bir klasiği oldu.
Bugün 3 Şubat, Atatürk’ün Aydın’a gelişinin 89 . yıl dönümünü.
Yüz yıldır nicelerini misafir eden Türkiye’nin ilk tarihi tren rayları,
Bugünkü özel seferinde gelin gibi süslenmiş bir vagonuyla,
Aydın’da tren garında Ata’mızın Aydın’a geldiği günü kutlayacağız.
Her yıl aynı kutlamalara sahne olacak tren garı.
Atatürk Meydanı’nda çelenk koyulması,
Gar önünde konuşmalar ve protokol;
Soğukta yerini alan protokol, Aydın Garı’na yerleştirilen sandalyelerde paltolarına daha sıkı sarılarak dinledikleri konuşmalarından sonra,
önünde çiçekli fotoğrafıyla trendeki atamızı temsili karşılayıp,
Türk bayrağımız üç kez öpülerek katlanacak, her sene aynı fotoğrafların yer aldığı fotoğraf sergisi gezildikten sonra,
yarım saat içinde dağılan Aydınlılarla ,
89 yıl önce 3 Şubat 1931‘de saat 10.00’da özel treniyle İzmir’den yola çıkan Atatürk ve heyeti saat 15.00’i gösterdiğinde medeniyetler beşiği Aydın’a ulaştı.Yukarıdaki fotoğraf, Atatürk 80 yıl önce Aydın’a geldiğinde Aydın tren garında çekildi. Bu fotoğrafın Aydın’da çekildiğini Aydınlılar da dahil bilen pek azdır.
Atatürk Aydın’a aslında ilk kez 1924 yılında geldi. Vefatına kadar da 1930, 1931 ve 1937 yıllarında olmak üzere üç kez daha Aydın’ı ziyaret etti. Biz Aydınlıların her yıl kutladığımız ve bugün de 80. yılını kutladığımız Ata’nın ziyareti 3 Şubat 1931 yılındaki “Büyük Ege Gezisi” kapsamında gerçekleştirdiği 2. Ziyaretidir.
Aydın, Kurtuluş Savaşı’nın en önemli, en sağlam cephelerinden biriydi ve Mustafa Kemal Paşa da Aydın’daki savunmaya büyük hayranlık duymuştu. Üstelik Kurtuluş Savaşı’nın hemen ardından yakın arkadaşlarının Aydın’dan milletvekili olmaları için çaba sarf etmişti.
89 yıl önce Aydın’a doğru yolan çıkan Mustafa Kemal Paşa, özel bir karşılama töreni yapılmamasını emretmesine rağmen 3 saatlik yolculuğu süresinde Ortaklar tren istasyonundan Aydın tren istasyonuna kadar geçtiği her istasyonda halk tarafından durdurulurmuş, büyük bir sevinç ve coşkuyla karşılanmıştır. Biz Aydınlılar için Ata’nın Aydın’ı şereflendirmesi son derece önemlidir. İşte yıllar önce de bugün de Atatürk’ün Aydın’ı ziyareti büyük bir coşkuyla karşılanır.
ATATÜRK’ÜN AYDIN’A GELİŞİNİ KUTLAYACAĞIZ.
O keskin ve içinde kararlı bakışlarıyla, Aydın’da trenden inen Atatürk’ü düşündüm.
hani o şiirdeki gibi.
“Bıraksalar, ince uzun bacakları üzerinde yaylanarak ve karanlıkta akan bir yıldız gibi kayarak, Kocatepe’den Afyon Ovası’na atlayacaktı”
İşte bugün trenle Afyon değil ama, Menderes ovasına geldiği günün 89. Yılı.
O günün canlı tanıkları bire birer göçtü gitti.
Son tanık Aydın’ın Çınar’ı Haydar Özde bundan 2013 yılında anlattığı bir anı hala kulaklarımda.
Atamızın 89 yıl sonra aynı trenle Aydın’a geldiğini düşündüm törende.
Sadece büstü ve Bayrağımız değil de, çatık kaşlarının ardından bedeniyle ve ağır adımlarla, Aydın tren garına indiğini düşledim.
Ama artık yaşlıydı, biraz rahatsızdı.
Kocatepe’deki çevikliği kalmamıştı.
Bastonuyla ağır ağır yaşlı gar binasının merdivenlerinden çıkarak,
kendi adı verilen ama yerinde yeller esen meydana baktı uzunca,
-“Geçen geldiğimde içinde havuzlu meydan değil mi burası ..?
Kentin meydanında ne işi var kafeterya ve büfenin..?
-“Hem sonra neden bu kadar az silah arkadaşım var gar’da ..? diğerleri nerede.:?
-“Paşam diğerleri maalesef bir iftira kurbanı “ dediğini duymamıştı Gazi.
Meydanın kenarındaki kaldırımda ellerinde pankart, gösteri yapan ve slogan atan iki grubu görünce, yaveri Salih BOZOK’a ve Belediye başkanı Ahmet Emin ARKAYIN ‘a dönüp;
-Ne oluyor burada, nedir bu nümayiş ?
-Paşam atanamayan öğretmenlerle, maaşlarını az bulan emekliler protesto ediyorlar!
Yanıtını alınca da, gözlerinin çakmak çakmak;
– Biz “vekillerin maaşı ne kadar olsun diye soranlara “ öğretmen maaşlarını geçmesin “ cevabını verdiğimiz günlerden sonra, hem öğretmenlerimizi işsiz, emeklilerimizi de artık böyle sokaklara mı düşürdük, sorunlarını dinleyen hiç kimse yok mu ?
Omuzlarından düşen paltosunu düzelterek, geldiği PTT binasına gözlerini de kısarak uzun uzun üzerinde yazan satıldıktan sonra asılan yeni levhasını okumak istese de tam çıkaramadı ?
Heyet ile adını tam okuyamadığı bu binanın önünden ayrılırken ,
- “bu yazı da nesi..? ne oldu bizim Kurtuluş Savaşındaki telgrafhaneye “ diye söylendi.
Yanındaki şehir klubüne geçerek bir yorgunluk kahvesi içmek istedi ise de, liseli gençlerin yabancı markalı biralarını yudumlayıp, terasta ellerinde amerikan sigaralarını görünce aralarında şu diyaloglar geçmiştir diye düşündüm.
– N’apıyorsunuz gençler?
– Biz Üniversiteye hazırlanıyoruz, şu karşıda oturan arkadaşlar da,okullarını bitirdi ama işsizler.!
çok ama çok umutsuzuz paşam, efkâr gideriyoruz..? Bir tek sen anlarsın bizi..!
-Bu ülkeyi on yılda demir ağlarla örerek, Nazilli Sümerbank’ı açtıktan sonra bir çivi bile çakılmadı mı ?
-Hem sonra n’oldu bizim yerli tütünlere, nedir bu yabancı cigaralar. ..?
Ben de içiyorum ama mis gibi Türk tütünüydü?
– Ooo görmediniz mi az önce aşağıda paşam, TEKEL ve PTT çoktan satıldı elin yabancısına ,Artık tütün ekimi de unutuldu gitti.
– Biz, buraların kahramanı Yörük Ali Efeyle denize dökmüştük bu işgalcilerin adamlarını zamanında..!
– İşte geri geldiler tekrar malları, paraları ile paşam.
Sert hareketle yerinden kalkan Paşa yanındakileri geride bırakırcasına, bir elinde şapkası, uçuşan pelerini diğer eliyle örterek, Ziraat Bankasının hemen yanından kıvrılıp, isimlerini okumakta zorluk çektiği bankaların , marka giyim binalarının bulunduğu Hükümet Bulvarından çıkarken,sessizce söylendi
-“haklıymış gençler sadece malları ile değil paraları ile de geri gelmişler geriye…!”
Yolda esmer ve Türkçe bilmeyen çocuğunu öne sürüp dilenenleri, işsizlikten kahvede oturanları görünce ,
-“Ben daha önce de halk evinde masada kağıt oynayanları gördüğümde sinirlenip , Cumhuriyet düşmanları etrafta cirit atarken sizler miskin miskin oturmaktan, işsizlik almış başını yürümüş “ dedi.
Gazi daha da sinirlenerek İş bankasının altından ara sokağa daldı.
Ticaret odasının alt sokağındaki Yunanın işgalden sonra çıkan yangından kurtulan ayakta kalan tarihi yapıları, han ve hamamları görünce yanında kendisine eşlik eden Vali Fevzi TOKER ve Belediye Başkanı Ahmet Emin ARKAYIN ‘a dönerek,
– “Hala her yer 1922 de Yunanın yakıp, yıktığı ile duruyor. Onca yıldır bir şey yapılmadı mı buralara.?
Neden tarihimizi korumadınız ? “çıkışına etrafındakiler yere bakarak cevap yeremediler
Atatürk bunun üzerine sinirle;
– Haydi, Türk ocağına geçelim deyince, herkes yine sessiz kaldı.
Belediye Fen İşleri Müdürü İrfan (Saylam) Bey ;
– “O bina yıkıldı paşam yerinde iş hanı yapıldı” deyince Atatürk en nezaketli tavrını ısrarla koruyup, kıpkırmızı olan yüzünü gizleyerek, bir sigara daha yaktı.
Topyatağı’ndaki Garnizonu ziyaretinin ardından Tralleis’in hala inkişaf etmemiş, içler acısı halini görünce başını bir iki kez yana sallayarak ;
- ”ne Tralleis’in ne de Arsenal’in, değerini hala öğrenememişsiziniz. Oysa Herodotun “en güzel gökyüzünün altındaki en güzel bu toprakların insanları bu kadar duyarsız olmamalıdır ”
-“Buraya gelirken Söke’de askeri tatbikat sonrası Kuşadası’nda adımın verildiği Gazibeğendi tepesinden seyrettiğim Ada, verimli zeytinlikleri adeta bir beton yığınına dönüşmüş. Böyle miydi, en güzel gökyüzünün altı..?”
– “Dönelim Salih” diye seslenir. yaverine;
-Vali ve protokol “ efendim Belediyeye ve Valiliğe de bekliyorduk” deyince Mustafa Kemal “Uzun zamandır görmediğim Nazilli’deki Basma Fabrikasını görmek istiyorum. Bu nedenle fazla kalmayalım “deyince daha da derin bir sessizlik oldu.
Bu sessizliği yine kendisi bozdu. Yaverine dönüp;
- “ Haydi, Salih treni hazırlasınlar.”
Tekrar gar’a gelindiğinde Stadyuma bitişik büyük binayı gören Atatürk, parmaklarını çenesine götürüp uzun uzun batan akşam güneşiyle parlayan binaya bakarak “ biz demiryolunu bu adamların ülkesinden satın alarak, İzmir’de yaptığımız 1. İktisat Kongresinden sonra ticareti de bizim tüccarlarımıza emanet etmiştik.” Ama bugün? Ne haldeyiz diye mırıldandı.
Garda bekleyen özel trenine binen Atatürk kimseyle el sıkışmadan kendisini uğurlamak için bekleyenlere daha çatık kaşla seslendi,
HALA 89 YIL ÖNCE BIRAKTIĞIM AYNI YERDESİNİZ.
BİR DE ANMAK İÇİN HER YIL SÜSLÜ TÖRENLER YAPARSINIZ!
SÖYLEYİN İNANAYAYIM MI ŞİMDİ BEN BUNA.
YAZIK OLMUŞ BOŞA GEÇEN ONCA YILA!…
Yanımdaki arkadaşımın kolumu sarsmasıyla törende yarım kalan uykumdan uyandım.
-” Hadi gidiyoruz tören bitti…! Ne o pek keyifli bir rüya görüyordun galiba ” dediler.
“Yok yok” dedim, iyi ki uyandırdınız kabustu kabus…!
SÖZÜN ÖZÜ :
KENDİ GELECEKLERİMİZİ KENDİMİZ HAZIRLAR, SONRA DA KADER DERİZ.
MEHMET ÖZÇAKIR
mehmetozcakir@hotmail.com
P.K:110 EFELER – AYDIN
GSM : 0.505.8077828