ÖĞRENCİ SEÇME SÜRECİYLE HAYALLERİNİ GERÇEĞE DÖNÜŞTÜR

2025-2026 eğitim-öğretim yılında 4. ve 5. sınıf, 8. ve 9. sınıf ile lise hazırlık sınıfında okuyan öğrenciler, DENEYAP Öğrenci Seçme Sınavı’na başvurarak bu heyecan verici yolculuğa dahil olabiliyor. Süreç üç aşamadan oluşuyor:
E-Sınav: Öğrencilerin bilgi ve merak düzeyini ölçüyor.
Çevrim İçi Eğitim ve Görevler: Başarılı öğrenciler, verilen görevleri yerine getirerek ikinci aşamaya geçiyor.
Uygulama Sınavı: Öğrenciler fikirlerini projeye dönüştürerek uygulama şansı elde ediyor.
Tüm aşamaları başarıyla tamamlayan öğrenciler, DENEYAP Teknoloji Atölyeleri’nde uzun soluklu ve ilham verici bir eğitim yolculuğuna adım atıyor.

BAŞVURU VE DAHA FAZLASI

2026 Öğrenci Seçme Süreci’ne başvurular çevrim içi olarak alınırken, son başvuru tarihi 30 Mart. Gençler, hayallerini teknolojiyle buluşturmak ve sürecin tüm detaylarına ulaşmak için www.deneyap.org
adresini ziyaret edebilir veya DENEYAP Türkiye’nin sosyal medya hesaplarını takip edebilir.
DENEYAP, Türkiye’nin geleceğine güçlü bir katkı sunarak gençleri teknoloji üreten bir nesil olarak yetiştirmeye devam ediyor.

STRATEJİK PLAN İÇİN GÖRÜŞLER TOPLANIYOR

Bakanlık, yapay zeka alanında atılacak adımları belirlerken sadece uzman kurumların değil, vatandaşların da fikirlerine başvurdu. Hazırlanan eylem planıyla Türkiye'nin bu teknolojiyi sadece tüketen değil, bizzat tasarlayan ve üreten bir konuma çıkması hedefleniyor. Bu kapsamda sektör paydaşlarının yanı sıra toplumun her kesiminden gelecek öneriler tek tek değerlendirmeye alınıyor.

BAKAN KACIR HEDEFLERİ DUYURDU

Fikir alışverişi sürecinin toplumun tamamına açık bir şekilde ilerlediğini belirten Bakan Kacır, "Tüm vatandaşlarımıza açık olan bu süreçte paylaşacağınız fikirler, ülkemizin yapay zeka alanındaki stratejik önceliklerinin belirlenmesine, fırsatların etkin şekilde değerlendirilmesine ve somut adımların hayata geçirilmesine katkı sunacak. Hedefimiz, Türkiye'yi yapay zeka teknolojilerinde tasarlayan, üreten ve küresel ölçekte rekabet eden, güçlü altyapıya sahip öncü ülkelerden biri haline getirmek. Görüş ve öneriler, 10 Nisan'a kadar, 'yapayzekavizyonu.sanayi.gov.tr' adresi üzerinden iletilebilecek." ifadelerini kullandı.

BAŞVURULAR İNTERNET ÜZERİNDEN ALINACAK

Bakanlığın paylaştığı takvime göre, eylem planına katkı sunmak isteyen vatandaşlar belirlenen internet sitesi üzerinden görüşlerini doğrudan resmi makamlara iletiyor. İnternet üzerinden toplanan tüm veriler, Türkiye'nin yapay zeka vizyonunun nihai metne dönüşmesinde ve gelecek stratejilerinin çizilmesinde belirleyici bir rol üstlenecek.

15 YAŞ ALTI SOSYAL MEDYA YASAĞI ÇIKTI MI?

Çocukların sosyal ağlarda geçirdiği zamanı ve karşılaştığı içerikleri denetim altına almayı planlayan kanun teklifi, resmi olarak Türkiye Büyük Millet Meclisine sunuldu. Düzenleme henüz yasalaşmadı. Taslak metin öncelikle meclis komisyonlarında görüşülecek, ardından Genel Kurul oylamasına sunulacak. Kabul edilip Resmi Gazete'de yayımlandığı andan itibaren yeni kurallar yürürlüğe girecek.

15 YAŞ ALTI SOSYAL MEDYA YASAĞI MADDELERİ NELER?

Meclise sunulan paket, sosyal ağ sağlayıcılarına doğrudan çocukların güvenliğini sağlamaya yönelik yeni sorumluluklar veriyor. Düzenleme onaylandığında, platformlar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hiçbir şekilde hizmet sunamayacak. Şirketler, küçük yaştaki kullanıcıların sisteme kayıt olmasını önlemek amacıyla katı bir yaş doğrulama sistemi kurmak zorunda kalacak.

Yasa teklifi 15 yaşından büyük çocuklar için de özel koşullar içeriyor. Şirketler, 15 yaşını geçmiş ancak henüz yetişkin olmayan kullanıcılar için yetişkinlerden tamamen ayrıştırılmış, güvenli bir hizmet alanı oluşturacak. Aynı zamanda aileler için ebeveyn kontrol araçları devreye alınacak. Platformlar, aldıkları tüm güvenlik önlemlerini kendi resmi internet siteleri üzerinden kamuoyu ile paylaşacak. Ek olarak, acil durumlarda zararlı içerik tespit edildiğinde firmalar en geç bir saat içinde duruma müdahale edecek.

KURALLARA UYMAYAN SOSYAL MEDYA PLATFORMLARINA HANGİ CEZALAR VERİLECEK?

Hazırlanan kanun teklifi, belirlenen güvenlik adımlarını atmayan küresel sosyal medya şirketleri için ağır yaptırımlar barındırıyor. Yaş doğrulama sistemini kurmayan, 15 yaşından küçüklerin platforma erişimini engellemeyen veya zararlı içeriğe zamanında müdahale etmeyen ağ sağlayıcılarına idari para cezası verilecek. Kesilecek ceza tutarı, ilgili şirketin bir önceki yıl elde ettiği küresel cironun yüzde üçüne kadar çıkabilecek. Para cezasının yeterli olmadığı durumlarda, kuralları ihlal eden platformlar için kademeli bant daraltma uygulaması devreye girecek.

PSİKOLOJİK SINIR AŞILDI

Markanın resmi internet sitesi üzerinden paylaşılan yeni liste, Cybertruck serisinin en donanımlı versiyonu olan Cyberbeast için önemli bir düşüşü gözler önüne serdi. Amerika Birleşik Devletleri pazarında 114 bin 990 dolar karşılığında alıcı bulan aracın fiyatı 99 bin 990 dolara çekildi. Türk lirası bazında yaklaşık 657 bin liraya denk gelen bu indirim, aracın 100 bin dolarlık psikolojik eşiğin altına inmesini sağladı. Pazardaki rekabet dengelerini etkilemesi beklenen bu hamle, serinin diğer versiyonlarını ise kapsamadı.

UCUZLADI ANCAK BAZI ÖZELLİKLER ARTIK YOK

Fiyat etiketindeki bu büyük değişimin sadece bir indirimden ibaret olmadığı kısa sürede anlaşıldı. Şirket, geçtiğimiz yıl tanıttığı ve kullanıcılara denetimli tam otonom sürüş ile Supercharger ağına ücretsiz erişim gibi önemli ayrıcalıklar sunan özel donanım paketini satış seçenekleri arasından çıkardı. Alıcılar artık daha düşük bir bedel ödeyerek araca sahip olabilecek, ancak söz konusu ayrıcalıklı donanımlardan mahrum kalacak.

YENİ MODEL Y SEÇENEĞİ PİYASAYA SÜRÜLDÜ

Lüks elektrikli pick-up segmentindeki hareketliliği artıran bu gelişmeyle eş zamanlı olarak, markanın en çok tercih edilen araçlarından Model Y için de yeni bir duyuru yapıldı. Tüketicilere sunulan yeni dört çeker seçeneği, 41 bin 990 dolarlık başlangıç fiyatıyla vitrindeki yerini aldı. Atılan bu adımların, sektördeki pazar payını koruma ve rakipler üzerindeki baskıyı yoğunlaştırma amacı taşıdığı değerlendiriliyor.

CHATGPT NEDİR VE NE İŞE YARAR?

Generative Pretrained Transformer kelimelerinin kısaltmasından oluşan sistem, derin öğrenme algoritmalarıyla çalışan bir sohbet robotu olarak tanımlanıyor. Kullanıcıların girdiği metinleri inceleyen yazılım, sorulan sorulara anlamlı ve akıcı yanıtlar üretiyor. İnternet üzerindeki geniş veri havuzundan faydalanan robot, kod yazımından dil çevirisine, makale oluşturmadan günlük planlamaya kadar sayısız işlemi tek ekranda gerçekleştiriyor. DALL-E 3 entegrasyonu sayesinde sadece metin değil, kullanıcının talebi doğrultusunda görsel içerikler de hazırlayabiliyor. Öğrenciler karmaşık konuların özetini çıkarırken, yazılımcılar kod hatalarını ayıklamak için sisteme başvuruyor.

CHATGPT NASIL KULLANILIR VE ÜYE OLUNUR?

Sisteme erişim sağlamak isteyen kullanıcıların öncelikle geliştirici firmanın resmi web sayfasına giriş yapması gerekiyor. Kayıt ekranında e-posta adresi ve telefon numarası doğrulaması talep ediliyor. Doğrulama işleminin tamamlanmasının ardından açılan sohbet penceresi üzerinden yapay zeka ile hemen iletişime geçilebiliyor. Uygulamanın temel sürümü kullanıcılara herhangi bir bedel yansıtılmadan sunulurken, daha kapsamlı özellikler barındıran Plus paketi için aylık 20 dolarlık bir ödeme planı uygulanıyor. Mobil cihazlar üzerinden kesintisiz erişim sağlamak isteyenler, iOS ve Android mağazalarından resmi uygulamayı telefonlarına indirebiliyor.

CHATGPT KULLANIRKEN HANGİ GÜVENLİK RİSKLERİ BULUNUYOR?

Sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte siber güvenlik uzmanları potansiyel tehlikelere karşı çeşitli uyarılarda bulunuyor. Yapay zekanın ikna edici metinler yazabilme yeteneği, dolandırıcılar tarafından sahte e-postalar ve kimlik avı saldırıları düzenlemek amacıyla kullanılabiliyor. Öte yandan, yazılıma girilen kişisel verilerin ve sohbet geçmişlerinin şirket sunucularında saklanması, gizlilik ihlali tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Uzman, kullanıcıların özel şifrelerini, kimlik detaylarını veya finansal bilgilerini sohbet ekranına kesinlikle yazmaması gerektiğine dikkat çekerek uyardı. Sistem zaman zaman internetteki hatalı verileri doğruymuş gibi sunabiliyor. Bu nedenle yapay zekadan elde edilen bilgilerin mutlaka farklı kaynaklardan teyit edilmesi büyük önem taşıyor.

CHATGPT UYGULAMASININ EN İYİ ALTERNATİFLERİ NELER?

Sektördeki rekabetin artmasıyla teknoloji devleri de kendi yapay zeka modellerini hızla piyasaya sürdü. Google tarafından geliştirilen Gemini, arama motoru entegrasyonu ile ön plana çıkarken, Microsoft'un sunduğu Bing Copilot anlık internet bağlantısı ile en güncel verileri kullanıcıya anında ulaştırıyor. Sosyal medya platformu X verilerini doğrudan kullanan Grok anlık gündem takibi yaparken, Perplexity AI akademik araştırmalarda kaynak belirterek ilerliyor. Yazılımcılar arasında hızla yaygınlaşan GitHub Copilot ise doğrudan kod yazma ve düzenleme süreçlerine entegre oluyor. Pazardaki seçenekler arttıkça, kullanıcılar kendi profesyonel ihtiyaçlarına en uygun yapay zeka asistanını seçme imkanı buluyor.

DİZİPAL KAPANDI MI 2026 YILINDA TAMAMEN ERİŞİME Mİ KAPATILDI?

Lisanssız içerik sunan Dizipal'in 2026 yılı itibarıyla tamamen kapatıldığına ilişkin resmi bir karar bulunmuyor. Kurumlar tarafından tespit edilen korsan yayın adreslerine BTK üzerinden düzenli olarak erişim engeli getiriliyor. Kullanıcılar eski bağlantılarla giriş yapmayı denediklerinde sayfaya ulaşamıyor. Söz konusu platform, engellemeleri aşmak adına sürekli alan adını değiştiriyor. Eski adresin çalışmaması, sitenin kapandığı algısını yaratıyor. Gerçekte yayınlar farklı bir uzantı üzerinden devam ediyor.

DİZİPAL NEDEN AÇILMIYOR VE ERİŞİM SORUNU ALAN ADI DEĞİŞİKLİĞİNDEN Mİ KAYNAKLANIYOR?

Sitenin açılmamasının temelinde uygulanan yasal kısıtlamalar yatıyor. Engellenen bir bağlantı otomatik olarak pasif duruma geçiyor. Farklı uzantılarla yeniden açılan sayfalara ulaşmak isteyenler, güncel adresi bilmedikleri takdirde giriş yapamıyor. Bağlantı hatalarının bir diğer sebebi internet altyapısında yaşanan anlık kopmalar oluyor. Hücresel veri kullanan kişiler ağ kararsızlığı yüzünden sayfayı yükleyemiyor. Tarayıcıda biriken çerezler, eski önbellek dosyaları güncel olmayan sürümler bağlantıyı engelliyor. Platformun kendi sunucularında ortaya çıkan geçici teknik arızalar erişim kesintilerine yol açıyor.

DİZİPAL VİDEOLAR AÇILMIYOR SORUNU NASIL ÇÖZÜLÜR?

Kullanıcılar siteye ulaşsalar dahi içerikleri oynatırken sorun yaşıyor. Videoların açılmaması anlık donmalar yaşanması ilk olarak internet hızının yetersizliğinden kaynaklanıyor. Modemi kapatıp açmak, farklı bir ağ ile bağlanmak bu aşamada denenen ilk adımlar oluyor. Tarayıcı önbelleğini temizlemek, cihazdaki çerezleri silmek oynatıcı hatalarını ortadan kaldırıyor. Farklı bir web tarayıcısı kullanmak sorunun kaynağını tespit etmeyi kolaylaştırıyor. Bazı kullanıcılar engellemeleri aşmak için VPN uygulamalarına başvuruyor. Cihaz güvenliğini sağlamak amacıyla antivirüs programlarıyla tarama yapmak tercih edilen bir diğer yöntem oluyor. Ücretsiz yayın yapan platform, maliyetleri karşılamak adına ekranın birçok bölümünde reklam yayınlıyor. Yoğun reklam akışı sayfanın yüklenme süresini uzatarak donmalara sebep oluyor. Arka planda çalışan diğer programları kapatmak cihaz performansını yükseltiyor.

DİZİPAL YASAL BİR PLATFORM MU VE GÜVENLİK RİSKLERİ NELER?

Platform telif haklarına sahip olmadığı yapımları izinsiz şekilde yayınlıyor. Yapılan lisanssız içerik dağıtımı, yerel ve uluslararası yasalara aykırılık teşkil ediyor. İzleyiciler açısından yasadışı sitelere girmek çeşitli güvenlik risklerini beraberinde getiriyor. Sayfada yer alan denetimsiz reklamlar üzerinden telefonlara bilgisayarlara zararlı yazılımlar sızabiliyor. Kişisel verilerin üçüncü şahısların eline geçme ihtimali artıyor. Cihaz güvenliğini korumak, yasal yaptırımlarla karşılaşmamak adına lisanslı içerik sağlayıcılarının tercih edilmesi önem taşıyor.

Piyasaya sürülen bu araçların ardından ana beklenti firmanın amiral gemisi GPT-5.3 modeline yöneldi. Ay sonu yaklaşırken şirketten henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak kulislere sızan yeni iddialar tanıtımın çok yakında yapılacağı beklentisini artırdı.

GPT-5.3 (GARLIC) NE ZAMAN TANITILACAK?

Sektör kaynaklarından sızan bilgiler, Garlic kod adıyla bilinen yeni modelin 26 Şubat Perşembe günü tanıtılacağına işaret etti. Lansman tarihi iddialarıyla birlikte yeni sistemin performans verileri de paylaşıldı. Ortaya atılan rakamlar, modelin SimpleBench testlerinde yüzde 83.7 başarı oranına ulaştığını yansıttı.

Söz konusu aracın, kodlama testleri haricindeki tüm yetenek ölçümlerinde önceki versiyonları geride bıraktığı belirtildi. Geliştirici firmanın o1 serisinde uyguladığı RL (Pekiştirmeli Öğrenme) ile eğitim sonrası süreçlerdeki başarısı bu yeni modelle birlikte bir üst seviyeye taşındı. Teknoloji şirketi, geçmişte modellerin eğitiminde deneme, yanılma, ödül mekanizmasına dayanan RL yöntemini ön planda tuttu.

NVIDIA VE OPENAI ANLAŞMASINDA RAKAM NE OLDU?

Yeni modelin lansman hazırlıkları sürerken, pazarın iki büyük oyuncusu arasındaki işbirliği adımları da hızlandı. Çip üreticisi Nvidia'nın, en büyük alıcıları arasında yer alan OpenAI şirketine 30 milyar dolarlık dev bir yatırım planladığı ortaya çıktı.

Daha önce görüşmelere başlanan uzun soluklu süreçte sona yaklaşıldı. İki firma arasındaki stratejik yatırım anlaşmasının ana hatları büyük ölçüde netleşti.

Çay, bu durumun habercilik pratiklerinde de köklü değişikliklere neden olduğunu dile getirerek, zaman, para, beraberinde insan kaynağında da tasarruf anlamına gelen bu dönüşüm süreçlerinin özellikle yapay zeka ve dijital yetkinliklerle ilgili boyutunu değerlendirmek üzere bu paneli tertip ettiklerini kaydetti.

Kurumunun 65 yıl önce kamuya ait resmi ilan ve reklamların, süreli yayınlarda yayımlatılmasına aracılık etme göreviyle kurulduğunu, bu işleve 1 Nisan 2023 tarihinden itibaren internet haber sitelerinin de dahil edildiğinin altını çizen Çay, "Uluslararası literatür, gazeteciyi 'basılı, TV veya dijital herhangi bir iletişim ortamı aracılığıyla haber, yorum veya analiz içeren bilgileri toplama, işleme ve kamuoyuna yayma işlevini düzenli olarak yerine getiren kişi' olarak tanımlıyor. Evet, gazetecilik toplum yararı gözeten önemli mesleklerden biridir. Mesleğini yerine getirirken kimi zaman çok büyük riskleri göğüslemek durumunda olan saygın bir iştir gazetecilik. Bu anlamda özellikle, Gazze'de terör devleti İsrail'in uyguladığı sistematik soykırımı, uluslararası hukukun ihlal edilişini, mazlum Filistin halkının haklı mücadelesini dünyaya duyurmak isterken başından, göğsünden vurularak şehit olan 250'den fazla gazeteciyi hürmetle anıyorum." diye konuştu.

Genel Müdür Çay, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının öncülüğünde, üniversitelerle, gazetelerle, internet haber siteleriyle ve basın işletmeleriyle birlikte bir gelecek inşası öngördüklerini belirtti.

Montreal Üniversitesinin Quebec Yapay Zeka Enstitüsü önderliğinde, dünyada çok sayıda yapay zeka profesyonelinin katkısıyla hazırlanan Kasım 2025 tarihli Uluslararası Yapay Zeka Güvenlik Raporu'nda bazı riskler nedeniyle uyarıda bulunulduğunu aktaran Çay, yapay zeka güvenliğinde somut ilerlemeler kaydedilse de mevcut önlemlerin hala yetersiz kaldığını dile getirdi.

Çay, "Ben Avusturya'nın aslında Avustralya olduğuna yönelik 250 sahte makaleyi bir eğitim modeline yüklersem, modelin doğru sonucunu etkiler miyim? Ya da soykırımcı İsrail’in iddia ettiği gibi Filistinlilerin aslında bu topraklarda hiç bulunmadığını, Kudüs'ün Filistin'in başkenti olmadığını... Tabii ki bu durum kabul edilemez." değerlendirmesini yaptı.

Aslında geleneksel medyanın da "gerçeklik" algısını bozmasına, topluma yanlış bilgi vermesine ve medya gücünün kamuoyu oluşturmak üzere kötüye kullanımına geçmişte şahitlik etmiş bir nesil olduklarına değinen Çay, şunları kaydetti:

"Manşetlerle darbelere zemin hazırlanmasından başbakan idamına, halkı aşağılamaktan devleti aciz göstermelere varan zehirli yayınları da gördük vaktiyle. Dezenformasyonla mücadele işte böyle zamanlarda büyük önem kazanıyor. Bu anlamda İletişim Başkanlığımızın yürüttüğü çalışmalar, daha da değerli hale geliyor. Toplumumuzun yerel ve ulusal basın aracılığıyla doğru haber alma hakkının, veri zehirlenmelerine kurban gitmemesi için Basın İlan Kurumu olarak üstümüze düşen vazifeyi yaptığımızı da bilmenizi isteriz."

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Anadolu Ajansı (AA) Teknoloji Koordinatörü Emre Çebişli, bazı medya kuruluşlarının temsilcileri, gazeteciler ve akademisyenlerin katıldığı panel, çeşitli konulardaki oturumlarla sürüyor.

Bakan Kacır, 2025 yılı çağrısı kapsamında 88’i Türk olmak üzere 49 ülkeden toplam 175 nitelikli araştırmacının programa başvurduğunu belirtti. Dünyanın en iyi üniversite ve araştırma merkezlerinden bilim insanlarının Türkiye’yi tercih ettiğini vurgulayan Kacır, “Harvard’dan Stanford’a, Oxford’dan Osaka’ya uzanan akademik birikim, Milli Teknoloji Hamlesi hedeflerimize giden yolda Türkiye’de buluşuyor.” ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin bilim, araştırma ve teknoloji ekosistemini güçlendirecek adımların kararlılıkla sürdürüleceğini belirten Kacır, nitelikli insan kaynağının ülkeye kazandırılmasının stratejik önem taşıdığına dikkati çekti.

Türkiye'de yapay zeka alanındaki çalışmalara öncelikli ve yoğun bir şekilde devam edildiğini vurgulayan Kacır, Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi Başkanlığı işbirliğinde hazırlanan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi ve oluşturulan eylem planı vasıtasıyla Türkiye'nin, yapay zeka alanındaki yetkinlikleri ve altyapısının değerlendirilerek bu alandaki öncü ve oyun kurucu ülkeler arasında yer almasının amaçlandığını ifade etti.

Hedef doğrultusunda üniversitelerde, araştırma merkezlerinde, enstitülerde ve özel sektörde beşeri sermaye ve altyapı kapasitesinin analizine yönelik çalışmalar başlatıldığını; kamu, özel sektör, akademi ve STK'lerin katılımlarıyla birçok çalışma grubunda somut adımlar atıldığını aktaran Kacır, Avrupa Birliği'ndeki Yapay Zeka Tüzüğü'nün Türkiye'deki mevzuata uyumlaştırılması konusunda ilgili paydaşlarla yol haritası oluşturulduğunu dile getirdi.

TÜBİTAK Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi (BİLGEM) bünyesinde kurulan Yapay Zeka Enstitüsünde yapay zeka teknolojilerinin müşteri kuruluşların ihtiyaçları doğrultusunda ürün ya da çözümlere dönüştürülmesine katkı sağlanması ve Türkiye Yapay Zeka Ekosistemi'nin harekete geçirilmesinin hedeflendiğini anlatan Kacır, Bakanlığın çeşitli destek ve teşvik programlarının, etkinlikler ve eğitim altyapısı ile de yapay zekanın bir dijital teknoloji olarak endüstride kullanılmasına ve bireylerin dijital dönüşümüne önemli katkı sağladığını belirtti.

Destek programlarına ilaveten yapay zeka alanında çeşitli çağrıların da yayımlandığını aktaran Kacır, "Yapay zeka teknolojilerinde öncelikli 'AR-GE' ve 'yenilik' konuları kapsamında savunma sanayi, sağlık, eğitim, tarım, otomotiv ve enerji gibi alanlarda sunulan disiplinler arası projelere destek önceliği verilmektedir." ifadelerini kullandı.

TÜBİTAK BİLGEM'in yapay zeka alanında 3 projesi devam ediyor
TÜBİTAK BİLGEM'in, Ufuk Avrupa Programı kapsamında desteklenen aktif 13 yapay zeka projesinde konsorsiyum üyesi olarak yer aldığını; otonomiden robotiğe, dijital ikizden beyin sinyallerinin yapay zeka ile sınıflandırılmasına kadar çok geniş alanda çözümler ürettiğini paylaşan Kacır, şu ifadeleri kullandı:

"Bunlardan biri olan 5G-M0BIX projesi kapsamında, otonom sürüş özellikleri kazandırılan bir tır ile İpsala Gümrük Kapısı'nda otonom sınır geçiş gösterimi gerçekleştirilmiştir. 5G teknolojileri ile bulut üzerinde çalışan yapay zeka tarafından kamyonun otonom olarak hareket etmesi dünyada ilk kez uygulanmıştır. Bağlantılı ve otonom araçlar alanında yine AB Ufuk 2020 Programı kapsamında TÜBİTAK BİLGEM'in devam etmekte olan üç farklı projesinde yapay zeka tabanlı otonom sürüş teknolojileri ile hafriyat kamyonları, dış alan ve iç alan insansız kara araçları üzerinde çalışmalar yürütülmektedir."

Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı (TRUBA) ile 2023 sonu itibarıyla 180 farklı kuruma ve 6 binden fazla araştırmacıya hizmet verdiklerini ifade eden Kacır, kapasitesi artırılan TRUBA ulusal altyapısının dünyada ilk 300 arasında yer aldığını; bu yıl yapılacak yatırımla birlikte ilk 100 içerisinde olacaklarını vurguladı.

Türkiye'de Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'nin etkin bir şekilde takibi ve uygulanmasını sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığındaki yönlendirme kurulunun, Ulusal Yapay Zeka Stratejisini ve bu kapsamda yürütülen faaliyetleri izleyen ve yönlendiren en üst seviyedeki kurul niteliğinde olduğunu belirten Kacır, şunları kaydetti:

"Ülkemizde her kurum kuruluş, yapay zekaya ilişkin faaliyetlerini kendi bütçesi çerçevesinde yürütmekte olup Bakanlığımızın bu alandaki desteklerine ise yoğun bir şekilde devam edilmektedir. Örneğin, TÜBİTAK'ın akademi ve kamuya yönelik destek programları kapsamında 2002'den günümüze yapay zeka alanında toplam 3 bin 876 projeye ve 2 bin 389 bilim insanına toplamda 14,3 milyar lira (2024 sabit fiyatlarıyla) tutarında destek sağlanmıştır."

Fidyeciler genellikle kurbanları, aileleri veya kendi haklarındaki bilgi ve fotoğrafları yaymakla tehdit ederek itaat etmeye zorluyor, yakınlarından fidye talep etmek için kurbanları kendilerini izole etmeye mecbur bırakıyor.

Sanal adam kaçırma suçunu işleyenler, daha sonra kurbanları görüntülü sohbet yoluyla izliyor ve ailelerinden para talep etmek için izole durumda çekilen fotoğraflarını kullanıyor.

Sanal adam kaçırma adım adım nasıl işliyor?
İlk temas: Failler ilk olarak, e-posta, anlık mesajlaşma veya telefon görüşmeleri gibi çeşitli dijital kanallar aracılığıyla mağdur veya ailesiyle iletişim kurmaya başlıyor.

Aldatıcı hikaye: Failler, genellikle fidye notları veya fotoğraflar gibi uydurma kanıtlarla desteklenen sahte bir tehlike veya kaçırılma hikayesi kurguluyor.

Fidye talebi: Saldırganlar sözde kurbanın serbest bırakılması için fidye talep ediyor. Bu talep genellikle kripto para birimi gibi anonim ve takip edilemeyen işlemlere izin veren şekillerde geliyor.

Kontrolün sürdürülmesi: Siber fidyeciler kurban üzerinde kontrol sağlamak için genellikle teknolojiyi kullanıyor ve video görüşmeleri yoluyla kurbanı izliyor. Mağdurlar, taleplere uymalarını sağlamanın bir yolu olarak kendilerini izole etmeye veya fotoğraf çekmeye zorlanıyor.

Duygusal manipülasyon: Duygusal manipülasyon siber kaçırmada önemli rol oynuyor. Failler, fidyeyi ödemesi için mağdur üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla duygusal bağdan faydalanarak mağduru veya ailesini zarar vermekle tehdit edebiliyor.

Finansal işlem: Kurban veya ailesi baskıya boyun eğdiğinde fidye ödemesi yapılıyor.

Sanal adam kaçırmadan korunmanın yolları
Özellikle ABD'de artan vakaların ardından ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI), kaçırılma için fidye istenen bireylerin, sakin kalarak kişiye sosyal medya üzerinden veya başka bir telefondan ulaşmaya çalışmalarını tavsiye ediyor.

Uzmanlar, aramaların genellikle kaçırıldığı iddia edilen kişinin telefonundan gelmediğini ve arayanların muhataplarını telefonda tutmak ve kaçırılan kişiye ulaşmalarını engellemek için "büyük çaba" harcadığını söylüyor.

Olası bir durumda, kurbanla doğrudan konuşmayı talep etmek ve "Evcil hayvanınızın adı ne?" gibi sadece kaçırıldığı iddia edilen kişinin bilebileceği sorular sormanın faydalı olabileceği belirtiliyor. Kişinin kendisi ya da ailesi hakkında bilgi paylaşmaktan kaçınılması öneriliyor.

Sanal adam kaçırma ne kadar yaygın?
Büyük ölçüde rapor edilmeyen sanal kaçırma olaylarının sıklığına ilişkin veri bulunmadığını söyleyen uzmanlar, teknolojideki ilerlemelerin bu suçları kolaylaştırdığını ve işlenmesini daha kolay hale getirdiğini vurguluyor.

Sosyal medya aynı zamanda faillerin kurbanlarla temasa geçmeden önce haklarında bilgi toplamasına ve çalışmasına olanak tanıyarak, bireyin hayatı hakkında değerli veriyi edinmelerini sağlıyor.

Suçlular, önceleri küçük meblağlar için düzensiz göçmenleri ve ana dili İngilizce olmayanlar gibi daha savunmasız kişileri hedef alırken, artan vakalar hedef kitlesinin değiştiğini gösteriyor.

Aile çocuklarının esaretine son vermek için fidyecilere 80 bin dolar ödedi
Utah eyaletinin Riverdale şehrinde Aralık 2023'te kaybolduğu bildirilen ve ABD'de eğitim gören 17 yaşındaki Çinli öğrenci Kai Zhuang da sanal adam kaçırmanın kurbanlarından biri.

Çin'deki ailesi bir fidye notu ve fotoğraf aldıktan sonra Zhuang'ın esaretinin son bulması için 80 bin dolar fidye ödedi.

Zhuang'ın daha sonra Utah dağlarında ıssız bir yerde bulunmasıyla olayın sanal adam kaçırma olduğu ve gencin, saldırganlar tarafından manipüle edildikten sonra kendini izole ettiği ortaya çıktı.

Teksaslı bir polis memuru da 2018'de sanal adam kaçırma planının kurbanı oldu. Failler kişisel bilgiye erişim sağlayarak bunları, polis memurunu ailesinin tehlikede olduğuna ikna etmek için kullandı.

Kanada'nın British Columbia eyaletinde de 2017'de Çinli öğrencileri hedef alan birçok siber kaçırma vakası rapor edildi. Failler dijital araçları kullanarak aileleri, çocuklarının kaçırıldığına inandırmalarının ardından serbest bırakılmaları için fidye talep etti.

JPL'de söz konusu proje üzerine çalışan Robert Pappalardo, fırlatılacak uzay aracı ile Jüpiter'in uydusu Europa'nın çekirdeği, taşlı yapısı, okyanusları, 15-25 kilometre kalınlıkta olduğu tahmin edilen buz katmanı ve ince atmosferi inceleyerek uyduda yaşam bulgusuna dair ipuçları toplamayı hedeflediklerini kaydetti.

Dünya'daki atmosfer basıncının 100 milyarda 1'ine sahip ince atmosferli Europa'ya çarpan mikrometeorların uydudan buz ve toz parçacıklarını uzaya saçtığını belirten bilim insanları, atmosferini inceleyerek yer altından su buharı çıktığı teorisini destekleyecek bilgi toplamayı umuyor.

Bu doğrultuda uzay aracında, Europa'nın okyanuslarındaki tuzlu suyun elektrik iletkenliğiyle oluşan veya indüklenen manyetik alan ölçümleri için manyetometre ve yüklü plazma taneciklerini ölçecek başka bir aygıt bulunuyor.

Bilim insanları, misyon sırasında, atmosferindeki gaz ve tozların ölçümü için kütle spektrometresi, atmosfer dinamiklerinin tespiti için ışık spektrometresi ve buz katmanının altında su varlığının araştırılması için radar da kullanacak.

Europa Clipper uzay aracında ayrıca, termal emisyon görüntüleme sistemi, yüzey toz ölçüm cihazı, yerçekimi verilerini toplayacak radyo aygıtı ve iletişimi sağlayacak telekomünikasyon aracı bulunuyor.

Ekim 2024'te Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatılacak Europa Clipper uzay aracının 2030 yılında Jüpiter sistemine ulaşması ve 4 yıl boyunca Jüpiter'in yörüngesinde dönmesi planlanıyor.

Jüpiter'in yörüngesindeyken 49 kez Europa'yı teğet geçmesi öngörülen uzay aracı bilimsel çalışmalar için bünyesindeki 9 aygıtı kullanarak uyduyu haritalandırmak için ölçüm ve görüntüler toplayacak.

Yapay zeka araçlarının giderek gelişmesi ve kullanımının yaygınlaşması, devletleri yapay zeka kaynaklı güvenlik açıklarına karşı önlem almaya zorluyor. Yapay zekanın gelişiminin siber saldırılarda yükselişe yol açacağı ve devlet destekli bilgisayar korsanlarının daha etkili hale geleceği vurgulanıyor.

Bu bağlamda 2023'ün sonuna doğru bazı devletler, yapay zekanın olası negatif sonuçlarının önüne geçmek ve güvenlik sağlamak amacıyla yapay zekanın kullanımını denetleyen ve kısıtlayan bir dizi yasa tasarısına imza attı.

ABD, vatandaşlarını korumak için yapay zekayı denetleyen kararname çıkardı
ABD yönetimi, yapay zekadan kaynaklanan riskleri önlemeyi amaçlayan kapsamlı bir kararnameyi Ekim 2023'te çıkardı. ABD Başkanı Joe Biden'ın emriyle hazırlanan kararnameye göre, yapay zeka güvenliği için yeni standartlar getirildi.

Kararnameyle beraber ABD'lilerin yapay zeka sistemlerinin potansiyel risklerinden korunması amaçlanırken, bu sistemleri geliştiren şirketlerin güvenlik testi sonuçlarını ve diğer kritik bilgileri hükümetle paylaşması zorunlu kılınıyor.

Kararname kapsamında, kurumların güvenlik testleri için standartlar belirlemesi ve siber güvenlik risklerini ele alması gerekiyor. Kişilerin dolandırıcılıktan korunması amacıyla, yapay zekayla oluşturulan içeriğin tespit edilmesi ve doğrulanması için yeni kurallar getiriliyor.

AB, ilk "Yapay Zeka Yasası" konusunda anlaştı
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Avrupa Parlamentosu ve üye ülkeler de dünyadaki ilk "Yapay Zeka Yasası" konusunda yılın son ayında anlaşmaya vardı.

Gelecek yıl yürürlüğe girmesi beklenen AB'nin çıkardığı yasaya göre, yapay zeka sistemleri topluma zarar verme ihtimaline göre risk temelli bir yaklaşımla düzenlenecek. Yüksek riskli yapay zeka sistemlerine daha katı kurallar getirilecek. Yapay zekayı basit yazılım sistemlerinden ayıracak açık kriterler belirlenecek.

Yapay zekanın, hiçbir durumda üye ülkelerin ulusal güvenlik konusundaki yeterliliklerini veya bu alanda görevlendirilen herhangi bir kuruluşu etkilememesi sağlanacak. Çeşitli yüksek riskli yapay zeka sistemlerine izin verilmesi planlanırken, yüksek riskli yapay zeka sistemlerinin AB pazarına erişimi bir dizi kural ve yükümlülüğe tabi olacak. Yapay zekanın bazı alanlardaki kullanımı kabul edilemez olarak değerlendirilecek ve bu sistemler AB'de yasaklanacak.

"Yapay zekanın gelişimi güvenlik alanında fırsat ve riskler oluşturuyor"
AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Pavo Group Yönetim Kurulu Başkanı Alper Özbilen, yapay zeka teknolojilerinin gelişmesinin güvenlik alanında hem fırsatlar sunduğunu hem de yeni riskler oluşturduğunu söyledi.

Özbilen, "Önümüzdeki dönemde, yapay zeka ile ilgili olarak daha sofistike siber saldırıların ortaya çıkabileceği, kişisel gizlilik ve izleme konularında endişelerin daha da artacağı ve hayatımızı çok daha kuşatacak otonom robotik sistemlerin olası hatalarının can ve mal emniyeti konusundaki endişeleri artıracağı öngörülüyor." dedi.

Bu risklere karşı öncelikle siber güvenlik altyapılarına ve yapay zeka destekli güvenlik çözümlerinin geliştirilmesine daha fazla yatırım yapılması gerektiğini vurgulayan Özbilen, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Ayrıca, yapay zeka uygulamalarının geliştirilmesi ve kullanımı sırasında kişisel verilerin korunmasına yönelik yasal düzenlemelerin rekabetçilik ve etik değerler dengesiyle kurgulanması çok daha önem kazanacak. İş gücü piyasasının yapay zeka ve otomasyonun zorunlu kıldığı değişikliklere uyum sağlaması için çalışanların yeniden eğitilmesi ve yeni iş fırsatlarının teşvik edilmesi gerekiyor. Yeni normalimiz olacak yapay zeka temelli iş ve hayat düzenine geçerken kapsamlı yatırım, yaygın eğitim, dengeli regülasyon ve uluslararası işbirliği konularında sağlam bir stratejiye sahip olunması tercih değil zorunluluk."

Özbilen, Avrupa Birliği (AB), ABD ve Çin'in yapay zeka alanındaki yaklaşımının, "regülasyon ve rekabet güçlerini kıyaslamak", "bu bölgelerin teknolojik gelişim, yatırım, politikalarını incelemek" ve "yapay zeka alanında kurgulanması zorunlu olan Türkiye modelinin ihtiyaçlarını belirlemek" açısından kendilerine zaman kazandıracağını söyledi.

"ABD, yapay zeka alanında dünya liderlerinden biri"
Alper Özbilen, ABD'nin, yapay zeka alanında dünya liderlerinden biri olarak kabul edildiğini belirterek, "Özel sektördeki dev şirketler (Google, Amazon, Facebook, Microsoft gibi) ve önde gelen araştırma üniversiteleri sayesinde, ABD yenilikçi yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesinde öncü rol oynuyor. Ancak kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemelerin eksikliği, küresel ölçekte veri erişimine sahip güçlü ABD şirketlerini etik ve gizlilik konularında fiili düzenleyici durumuna getiriyor." diye konuştu.

Çin'in de yapay zeka alanında hızlı bir büyüme gösterdiğini ve küreselde ABD'ye rakip ikinci güç haline gelmeye çalıştığını kaydeden Özbilen, Çin hükümetinin yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesini milli bir öncelik olarak belirlediğine ve bu alana büyük yatırımlar yaptığına dikkati çekti.

Özbilen, Çin'in yapay zeka çalışmalarına işaret ederek, şöyle devam etti:

"Çin, yapay zekada kendi kendine yeten bir ulus olma hedefiyle, yapay zeka araştırma, eğitim ve uygulama alanlarında büyük ilerlemeler kaydetti. Sahip olduğu siyasi rejimin getirdiği güçle Çin, büyük veri analizi ve yüz tanıma teknolojilerinde öncü konuma gelmeyi başardı. Diğer yandan, Çin'in yaklaşımı, şeffaflık ve bireysel gizlilik hakları konularında haklı olarak eleştiriliyor. Kendisine yöneltilen bu eleştirilere rağmen Çin hükümetinin veriye neredeyse sınırsız kamu erişimi sağlayan agresif politikalarını yakın zamanda değiştirmesi beklenmiyor."

AB'nin ise yapay zeka konusunda etik ve güvenli kullanımı vurgulayan bir yaklaşım benimsediğini dile getiren Özbilen, Birliğin, kişisel veri koruma yasaları ile bilinen ve bu alanda dünyanın en sıkı düzenlemelerine sahip bölge olduğunu vurguladı.

Özbilen, "Bu, AB'nin yapay zeka geliştirme ve uygulama süreçlerinde etik ve şeffaflık standartlarının yüksek tutması teknoloji geliştirme bakımından yenilik üretme ve rekabet gücünü sınırlıyor. AB, yapay zeka teknolojisinde yetenek geliştirme ve araştırma alanlarında da önemli yatırımlar yapsa da ABD ve Çin'in gerisinde kaldığı yönünde kendi içinde de birçok tartışmaya sebebiyet veriyor." şeklinde konuştu.

 "Türkiye, gelişmeleri takip ederek kendi ulusal çıkarlarına uygun politika geliştirmeli"
Pavo Group Yönetim Kurulu Başkanı Özbilen, Türkiye'nin de bu alandaki gelişmeleri yakından takip ederek, kendi ulusal çıkarlarına ve endüstriyel ihtiyaçlarına uygun politikalar geliştirmesi gerektiğinin altını çizdi.

Türkiye'nin yapay zeka konusunda çalışmalarından bahseden Özbilen, sözlerini şöyle tamamladı:

"Teknoloji temelli agresif veri işleme politikası sosyal sürdürülebilirlik açısından, etik kaygısı taşıyan çok sıkı regülasyonlar da teknolojik rekabet bakımından sorumlu görülmekte. Türkiye'nin yapay zeka stratejisinin önceliklerinin; 'araştırma ve geliştirmeye odaklanmak, yetenekli insan kaynağını yetiştirmek ve uluslararası rasyonel iş birliklerini teşvik etmek' olduğunu değerlendiriyorum. Hem etik değerleri hem de teknolojik gereklilikleri dengelemeyi başaran Türkiye, kendine özgü modeliyle yapay zeka alanında önemli bir oyuncu olma potansiyeli ziyadesiyle taşımakta."

YAVUZ 14/MC P35 model tabanca, 22 yıldır düzenlenen ve NRA'nın jürilerinin değerlendirmeleriyle verilen American Rifleman Golden Bullseye Ödülü'nü kazanarak 2024 yılının "en iyi tabancası" seçildi.

Prestijli ödülü kazanarak başarısını kanıtlayan YAVUZ FIREARMS, aynı zamanda bu ödülü almaya hak kazanan ilk Türk şirket oldu.

9x19 mm kalibre, 840 gram ağırlık ve 15'lik şarjöre sahip YAVUZ 14 / MC P35; kalitesi, ergonomisi, yenilikçiliği ve performansı ile NRA jürileri tarafından bu ödüle layık görüldü.

YAVUZ 14/MC P35 aynı zamanda John Browning tarafından 1922'de tasarlanan efsanevi P35 modelinin de devamı niteliğini taşıyor. YAVUZ FIREARMS, 100 yılı aşkın süredir meraklıların favorisi olan bu modeli, klasik çizgileri ve ayırt edici özelliklerini koruyarak modern bir anlayışla yeniden dünyaya kazandırdı.

YAVUZ FIREARMS Yönetim Kurulu Başkanı Veysel Cürgül, konuya ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu başarı sadece YAVUZ FIREARMS ve ihracat markamız GİRSAN için değil, tüm Türk savunma sanayisi için önemli bir dönüm noktası olarak tarihe geçti. Şirketimizin mükemmelliğe ve inovasyona olan bağlılığı ile kazandığımız bu ödül sayesinde global pazardaki gücümüz bir kez daha teyit edildi. Dünyanın önde gelen silah üreticilerini geride bırakarak bu ödülü ilk kez Türkiye'ye kazandırmanın haklı gururunu yaşarken şanlı Türk ordumuzun ve polisimizin yıllarca gururla kullandığı efsanevi tabanca YAVUZ'u yenilenmiş model gamı ile ülkemizdeki kullanıcılara tekrardan kazandırmanın da heyecanını taşıyoruz."

55 ülkeye ihracat başarısı
YAVUZ FIREARMS, yurt dışında GİRSAN adıyla ürünlerini 55 ülkeye ihraç ediyor ve birçok ülkenin silahlı kuvvetlerinin resmi tedarikçisi konumunda bulunuyor. Aynı zamanda Türk Silahlı Kuvvetlerinin de resmi tedarikçisi olan YAVUZ FIREARMS, bir dönemin efsanesi olan YAVUZ tabancalarını modern bir anlayışla yeniden Türk kullanıcılara kazandırıyor.

Giresun'da 10 milyon dolar yatırımla yeni bir üretim üssü kuran YAVUZ FIREARMS, üretim kapasitesini artırdı ve AR-GE faaliyetlerine hız verdi.

1994'ten beri yerli ve milli tabanca üretimi yapan şirketin ürün yelpazesinde YAVUZ-16, YAVUZ-1911, YAVUZ-14, YAVUZ-9 gibi ikonik tabanca modellerinin yanı sıra MC-312 gibi av tüfekleri de bulunuyor. Şirketin ürünleri Türkiye'de Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ'de satışa sunuluyor.

Üsküdar Üniversitesi'nden Dr. Öğr. Üyesi Cihan Taştan'ın proje yürütücüsü olduğu "MESSAGE" deneyi, "Uzay İstasyonu'nda Yapılan Mikrogravity Deneyleriyle Yaşlanma Etkilerini" inceliyor.

Deneyle, yer çekimsiz ortamdan etkilenen henüz işlevi keşfedilememiş genler ve bunların uzay görevlerinde, bağışıklık sistemiyle ilişkisi araştırılıyor. Bu etkilerin tespit edilebilmesi için Gezeravcı'nın henüz yeryüzünde kan örnekleri alınmaya başlanmıştı, uzayda da alınmaya devam ediyor. Görev sonunda Gezeravcı'nın dünyaya inişini takiben yine kan örnekleri alınacak.

Bu deneyle uzayda yaşamın temel sağlık boyutlarına ilişkin kritik anlayışları derinleştirilerek gelecekteki uzay misyonlarının insan sağlığı üzerindeki etkilerini daha iyi anlamaya katkıda bulunulması öngörülüyor.

Bugüne kadar 8 deney hayata geçirdi
Gezeravcı, ISS'ye ulaştığı günden bu yana 8 deneyi hayata geçirdi.

Astronot Gezeravcı, dün ise Muş Bilim ve Sanat Merkezi öğrencilerinin önerisi olan ve öğretmenleri Birsen Geçer'in proje yöneticisi olduğu Propolisin Antibakteriyel Etkisi (PRANET) deneyini hayata geçirdi.

TÜBİTAK MAM'dan Prof. Dr. İskender Gökalp ile Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Bakan Yardımcısı Ahmet Yozgatlıgil'in proje yöneticisi olduğu uzay araçlarının itki sistemlerinin daha verimli hale getirilmesini amaçlayan "gMetal" deneyine başlayan Gezeravcı, ayrıca, Tuz Gölü'nde yetişen endemik Schrenkiella Parvula isimli halofit bitkinin uzay ortamına karşı verdiği fizyolojik ve moleküler tepkileri araştıran "EXTREMOPHYTE" deneyini sürdürüyor.

Gezeravcı, gelecekte uzayda yaşayacak yüksek sayıda insanın ihtiyaç duyacağı besinlerin sağlanması ve kapalı yaşam ortamlarındaki çevresel kontrollere destek vermesi için yeni bitkiler geliştirmeye yönelik ilk adım olan "CRISPR-GEM" ve mikroalg türlerinin uzayda yaşam destek sistemlerinde kullanılmalarının mümkün olup olmadığının araştırıldığı "UzMAn" deneylerine de devam ediyor.

Uzay ortamında alglerin, karbondioksitten oksijen rejenerasyonu, ek gıda temini, su iyileştirme, yaşam destek alanlarında kullanılmasını araştıran "ALGALSPACE" ve uzayda yaşamaya karşı oluşan hayati tepkimelerin "vokal kord" kaynaklı değişimlerle tespiti ve düşük yer çekimsizliğin sebep olduğu rahatsızlıkların ses frekanslarıyla tanımlanmasını sağlayacak "VOKALKORD" deneyleri de sürdürülüyor.

"OKSİJEN SATURASYONU" deneyiyle de yapay zeka desteğiyle verilen havanın oksijen seviyesi hesaplanarak düşük yer çekiminin sebep olduğu farklılıklar ve rahatsızlıkların tanımlanması hedefleniyor.

Paylaşımda, "UzMan" deneyinde RNA-dizileme tanımının açıklaması "RNA, genlerin proteinlere çevrildiği bir moleküldür. RNA-dizileme ise hücre veya doku örneklerinde bulunan RNA moleküllerinin dizilerini belirlemek için kullanılan bir tekniktir. Bu teknikle farklı deneysel ortamların hücre veya dokuda oluşturulduğu gen ekspresyonu, yani genlerin ne kadar aktif olduğu kolaylıkla incelenebilmektedir. UzMan deneyinde ISS'in yerçekimsiz ortamının mikroalglerin metabolizmaları üstündeki etkileri hücresel ve moleküler düzeyde ilk kez incelenecektir." şeklinde yapıldı.

Yaşam destek sisteminin ise astronotların uzayda kalmasını sağlayan sistemler olduğu belirtildi.

Paylaşımda, MESSAGE kelimesiyle ilgili, (Microgravity Experiments on on the Space Station to Study Aging Efect) Uzay İstasyonu'nda Yapılan Mikrogravity Deneyleriyle Yaşlanma Etkilerini İncelemek anlamına geldiği ve bu terimin deneyin adını ve amacını temsil ettiği bilgisi verildi.

Diğer ifadelerin tanımlamaları ise şu şekilde yer aldı:

- Gen İfadeleri: Genlerin belirli bir çevresel koşula nasıl tepki verdiğini gösteren genetik bilgi

- Gen Bağlantı Analizi: Belirli genler arasındaki ilişkileri inceleyen bir analiz türü

- Apoptoz: Programlı hücre ölümü, sağlıklı hücrelerin kontrolsüz büyümesini önler

- Hücre Proliferasyonu: Yeni hücrelerin oluşturulması, mevcut hücrelerin bölünerek çoğalması

- İmmün Yanıt: Vücudun patojenlere (mikroplar, virüsler) karşı tepkisi.

Karagözoğlu, kampın açılışın töreninde yaptığı konuşmada, yapay zekanın bulut bilişimle geleceğin teknolojisinin temelini oluşturduğunu belirterek, bu teknolojilere adapte olmak ve üretimini sağlamak amacıyla sorumluluklarının bilincinde olduklarını söyledi.

Ülkeyi ve gençliği, geleceğin dijital dünyasına hazırlamak hedefiyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile koordineli şekilde var güçleriyle çalıştıklarını vurgulayan Karagözoğlu, gençlerin teknolojiyi sadece kullanan değil, aynı zamanda üreten bireyler olarak Türkiye'nin geleceğini şekillendireceğine değindi.

Karagözoğlu, yerli ve milli üretimin değerini ve gücünü kavrayan, bilim ve teknolojiye önem veren bir gençliğin ülkeyi uluslararası rekabet ortamında daha da ileriye taşıyacağına dikkati çekerek, geleceğin temellerinin ancak eğitimle şekilleneceğinin farkında olduklarını dile getirdi.

BTK'nin gurur kaynağı BTK Akademi ile çok sayıda gence yapay zeka, kodlama, programlama, yazılım ve benzeri konularda hem merkez kampüslerinde yüz yüze hem de çevrim içi ücretsiz eğitimler sunarak gençlerin geleceği için dijital dünyalarını şekillendirdiklerini belirten Karagözoğlu, "2017'de BTK bünyesinde hizmet vermeye başlayan BTK Akademi'de halihazırda kayıtlı 1 milyon 970 binin üzerinde kullanıcı bulunuyor. Akademide 10 ana kategoride ve 246 konu başlığında 132 bin 512 dakika çevrim içi eğitim veriliyor." diye konuştu.

"Ülkemizi 'Dijital Türkiye' hedefine ulaştırmak için kararlıyız"
Dijital çağın gerektirdiği siber güvenlik, büyük veri, yapay zeka ve blok zincir gibi yenilikçi teknolojiler konusunda yapacakları atılımlarla ülkeyi "Dijital Türkiye" hedefine ulaştırmak için kararlı olduklarının altını çizen Karagözoğlu, "Bu çalışmaların sonucunda ülkemizi yüksek teknoloji üretim üssü haline getirmeyi hedefliyoruz. Bu hedefe de ancak iyi eğitimli, donanımlı, yerli ve milli teknoloji konusunda hevesli ve bilinçli gençlerle yürüyebiliriz." ifadelerini kullandı.

Karagözoğlu, 21. yüzyılın diplomaların değil becerilerin çağı olacağına işaret ederek, bu yüzden sadece bilgi ve iletişim teknolojileri alanında değil, eleştirel düşünme, problem çözme, iletişim, estetik, işbirliği, sorumluluk, medya okuryazarlığı, üretkenlik gibi 21. yüzyıl yetkinlikleri konusunda da gençlerin kendisini geliştirmesinin çok önemli olduğunu kaydetti.

Açılış konuşmasının ardından seminer bölümünde yapay zekanın geçmişten bugüne gelişimini anlatıp, BTK'de bu alanda yapılan çalışmalar hakkında bilgi veren Karagözoğlu, daha sonra katılımcıların sorularını yanıtladı.

Programa, Kocaeli Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nuh Zafer Cantürk, Kartepe Kaymakamı Hasan Öztürk, Kartepe Belediye Başkanı Mustafa Kocaman, Gençlik ve Spor İl Müdürü Gökhan Yavaşer de iştirak etti.

Farklı illerden öğrencilerin katıldığı, 2 Şubat'ta sona erecek kamp süresince gençler, Kocaeli'nin tarihi ve kültürel mekanlarını görme fırsatı da bulacak.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Alp Havacılık, geliştirdiği bu özgün teknoloji ile bütünleşik kanatçıklı jet motor kompressor nikel disklerini (Ni IBR/Blisk) maliyet ve verim avantajı sağlayacak şekilde üretiyor.

Ödül, Bilişim Vadisi'nde gerçekleşen ödül töreninde, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ve Eskişehir Sanayi Odası Başkanı Celalettin Kesikbaş tarafından Alp Havacılık Mühendislik ve Tasarım Direktörü Atilla Kaya'ya takdim edildi.

Ödül kapsamında, Eskişehir Model Fabrika tarafından sağlanacak "Öğren-Dönüş Programı" hizmetinden yararlanma hakkı da kazanıldı.

9. Verimlilik Proje Ödülleri 2023'te "AR-GE Verimlilik Projeleri" kategorisinde değerlendirilen, tasarım, üretim, montaj ve test süreçlerinin tamamının Alp Havacılık’ın sorumluluğunda olduğu ve Gökbey Helikopteri motorunda da kullanılan “TS1400 Aksesuar Dişli Kutusu” projesi de ilk 5 proje içerisinde yer alarak teşekkür belgesi ile ödüllendirildi.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, SAHA İstanbul tarafından düzenlenen "savunma sanayisinin liderlik okulu" SAHA MBA'in 5. döneminde "üst düzey bürokrat ve sektör liderleri" eğitiminde ilk dersi verdi.

Sektörün ihtiyaç duyduğu lider yöneticileri yetiştirmek amacıyla gerçekleştirilen SAHA MBA Programı'nda, 2023-2024 döneminde 4 temada 52 eğitim başlığı ve temalara ek tecrübe paylaşım oturumları şeklinde verilen ek dersler ile toplamda 404 saatlik eğitim gerçekleştirilecek.

Haluk Görgün, eğitim kapsamında yaptığı sunumda, savunma ihtiyacına karşı geliştirilen çözümlerin günün teknolojik imkanlarına göre tarih boyunca çeşitlilik gösterdiğini söyledi.

Türkiye'nin savunma teknolojilerini geliştiren, üreten, ihraç eden bir ülke konumuna geldiğine işaret eden Görgün, şöyle konuştu:

"Gelinen noktada Türk savunma sanayisi yerli ve milli ürünleriyle adından her platformda söz ettiriyor, örnek alınıyor, gıptayla bakılıyor. Son 20 yılda Sayın Cumhurbaşkanımızın bizlere verdiği destekle yüzde 80'lere varan yerlilik oranına ulaştığımızı söyleyebiliriz. Her gün savunma alanında farklı yetkinliklerle, gelişmelerle, rekorlar kırılarak yola devam ediyoruz.

Ülkemizin yeni hedefi dünya savunma sanayisi devleri arasında yer alarak dışa bağımlılığı ortadan kaldırmak ve odaklandığı üretim, gelişim, insan kaynağı, AR-GE, inovasyon, ihracat, sürdürülebilirlik gibi politikalarıyla da adını tarihe altın harflerle yazdırmak."

Son dönemdeki gelişmelerle birlikte Türk SİHA'larının farklı coğrafyalardaki etkinliğinin görüldüğüne dikkati çeken Görgün, "Savaş alanındaki doktrinlerin değiştirildiği teknolojileri üreten bir ülke konumuna geldik. Dış politikanın önemli ve etkin bir enstrümanı oldu savunma sanayisi. Dost ve müttefik ülkelerle yetkinliklerimizi paylaşarak daha geniş çerçevede sorunlara çözüm oluşturmaya çalışıyoruz." dedi.

Türk savunma sanayisinin 3500'ü aşkın firma, 850'den fazla proje, 5,5 milyar dolar ihracatıyla önemli bir yol katettiğine değinen Görgün, daha yapılacak çok şey, gidilecek çok mesafe olduğunu vurguladı. Görgün, sektörün geçen yıl yapılan teslimatların 2 katı kadar yeni sözleşme imzaladığını bildirdi.

"Göğsümüzü kabartan çalışmalar sizlerin ellerinden çıkacak"

Türk savunma sanayisi ürünlerinin güvenlik güçlerinin yurt içi ve dışındaki harekatlarında başarıyla kullanıldığını dile getiren Görgün, dost ve müttefik ülkelerin de bu ürünleri sıklıkla envanterlerine almaya başladıklarını belirtti.

Görgün, 2024 sonrasında teslim edecekleri, çalıştıkları birçok projeyi konuştuklarını, bu bağlamda uydu-uzay sistemlerinin kullanımının da yaygınlaşacağını vurguladı.

Otonom ve sürü sistemlerin geleceğin önemli gündem maddelerinden biri olacağına işaret eden Görgün, hem tedbir oluşturmak hem de bu teknolojilerde çözümler geliştirmenin önemli fırsatlar sunacağını söyledi.

Türk savunma sanayisi ürünlerinin yurt dışında kullanımı yaygınlaştıkça KOBİ'lerin dünya devi firmalara da iş yapacağına inandığını dile getiren Görgün, "Dünyada ilk 10'a giren şirketlere KOBİ'lerimizin iş yapabilmesinin önemli bir aşama olacağını değerlendiriyorum. Bu yönde de çalışıyoruz." diye konuştu.

"Türkiye, savunma sanayisi ve teknolojide yakaladığı başarıyı katbekat arttırarak devam edecek." ifadesini kullanan Görgün, "Bunda en önemli unsur da sahip olduğumuz insan kaynağı olacak. Göğsümüzü kabartan çalışmalar sizlerin ellerinden çıkacak. Açık denizlerden uzayın derinliklerine uzanan başarılar birbiri ardına gelecek." dedi.

Gezeravcı, bugün Muş Bilim ve Sanat Merkezi öğrencilerinin önerisi olan ve öğretmenleri Birsen Geçer'in proje yöneticisi olduğu Propolisin Antibakteriyel Etkisi (PRANET) deneyini hayata geçirdi.

Propolis, çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde yaygın olarak kullanılan, haricen kullanılmasında herhangi yan etkisi bulunmayan bir madde olarak biliniyor.

Deneyle, bilim misyonuyla propolis maddesinin mikro yer çekimi ortamındaki bakteriler üzerindeki etkisi araştırılacak. Kontrol ve deney grupları oluşturularak propolisin antibakteriyel etkisi test edilecek, sonuçların yer çekimli ortam ile benzer sonuçlar verip vermeyeceği karşılaştırılacak.

Öğrenciler TUA'ya kendileri ulaşmıştı
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Muşlu öğrencilerin deneyinin seçim sürecine dair şu ifadeleri kullanmıştı:

"Biz, mayısta astronot çağrısına haziranda da bir Türk bilim insanının 'bilim misyonu' çerçevesinde ISS'e gönderileceğini ve bu konuda bilimsel deney tekliflerinin TÜBİTAK ve TUA'ya iletilmesi için çağrıya çıktık. Lakin bizim bu daveti göndermediğimiz bir ortaokul öğrenci grubu Muş'tan TUA'ya ulaştı. 'Biz duyduk ki bir Türk vatandaşı ISS'e gidecek ve bilimsel deneyler yapacakmış. Bizim de bir deney teklifimiz var. Acaba bizim deneyimizi de gerçekleştirebilir mi?' dediler. Bu, aslında Türkiye'nin çocuklarının hayallerinin nerelere ulaştığını gösteriyor. Bizi de hakikaten çok mutlu etti. Belki ISS açısından da ilklerden olacaktır. Alper, 13 deneyi her gün kayıtlar tutarak gerçekleştirecek. Dolayısıyla Alper, zannediyorum, ISS'in en çalışkan astronotu olacak."

Bugüne kadar 7 deney hayata geçirdi
Gezeravcı, ISS'ye ulaştığı günden bu yana 7 deneyi hayata geçirdi.

Astronot Gezeravcı, dün ise TÜBİTAK MAM'dan Prof. Dr. İskender Gökalp ve Bakan Yardımcısı Ahmet Yozgatlıgil'in proje yöneticisi olduğu uzay araçlarının itki sistemlerinin daha verimli hale getirilmesini amaçlayan "gMetal" deneyine başladı.

Ayrıca, Tuz Gölü'nde yetişen endemik Schrenkiella Parvula isimli halofit bitkinin uzay ortamına karşı verdiği fizyolojik ve moleküler tepkileri araştıran "EXTREMOPHYTE" deneyini yapan Gezeravcı, gelecekte uzayda yaşayacak yüksek sayıda insanın ihtiyaç duyacağı besinlerin sağlanması ve kapalı yaşam ortamlarındaki çevresel kontrollere destek vermesi için yeni bitkiler geliştirmeye yönelik ilk adım olan "CRISPR-GEM" ve mikroalg türlerinin uzayda yaşam destek sistemlerinde kullanılmalarının mümkün olup olmadığının araştırıldığı "UzMAn" deneylerine de devam ediyor.

Gezeravcı, uzay ortamında alglerin, karbondioksitten oksijen rejenerasyonu, ek gıda temini, su iyileştirme, yaşam destek alanlarında kullanılmasını araştıran "ALGALSPACE" ve uzayda yaşamaya karşı oluşan hayati tepkimelerin "vokal kord" kaynaklı değişimlerle tespiti ve düşük yer çekimsizliğin sebep olduğu rahatsızlıkların ses frekanslarıyla tanımlanmasını sağlayacak "VOKALKORD" deneylerini de sürdürüyor.

"OKSİJEN SATURASYONU" deneyiyle de yapay zeka desteğiyle verilen havanın oksijen seviyesi hesaplanarak düşük yer çekiminin sebep olduğu farklılıklar ve rahatsızlıkların tanımlanması hedefleniyor.