Birsel Oğuz

Birsel Oğuz

2018 TRUVA (TROIA) YILI

Geçtiğimiz günlerde, oğlum Bumin Kağan Oğuz; kaleme aldığı biraraştırma yazısını, dikkatimi çekmek ve bilgilendirmek amacıyla bana göndermiş.Ben de aynı amaçla, siz değerli okurlarıma sunuyorum:

“Homeros’un ‘Ebedi mavilikler ülkesi’ olarak adlandırdığı antik Egeuygarlığının merkezi Çanakkale’de bulunan efsanevi kent Truva (Troia) 1998yılında UNESCO’nun Dünya Mirası listesine alınmıştı. 2018, bu önemli gelişmenin20. Yılı olması nedeniyle Truva Yılı adı altında büyük etkinliklerlekutlanıyor. Antik kentin yakınında inşa edilen ve açılışının önümüzdeki Haziranayında olması beklenen yeni müzenin, Truva’nın gerçek ile hayalin karıştığıöyküsünü mitolojik, arkeolojik, coğrafi ve tarihi açılardan anlatan çağdaşbiçimde tasarlanmış bir yapı olması, şimdiden meraklılarını heyecanlandırıyor.

Anadolulu ozan Homeros, M.Ö. 8. Yüzyılda yazdığı “İlyada ve Odessa”adlı ünlü destanında kendi döneminden 4 ila 5 yüzyıl önce Akalar ve Truvalılararasında “aşk” yüzünden çıkan büyük bir savaşı anlatıyordu. Bu kanlı savaş 10yıl sürer ve İlyada bu savaşın çok ilginç olan son 51 gününden söz eder.Savaşın görünürdeki tetikleyicisi, Truvalı Paris’(in aşık olduğu Sparta KralıMenelaos’un karısı Helen’i kaçırması sonucu Akalılar’ın (Yunanlılar) Truvakentine saldırmasıdır. Oysa savaşın gerçek nedeni bir “kadın meselesinden” çok,Karadeniz ve Anadolu’nun uçsuz bucaksız zenginliklerine bağlanan yolun enstratejik kalesi olan Truva’yı ele geçirmektir. 10 yıl süren savaşın başarıyaulaşmaması nedeniyle yeni taktik düşünen Akalılar, kentin içine hileylesoktukları büyük bir tahta ata saklanan askerlerinin gece açığa çıkarakTruvalıları kılıçtan geçirmesi sonucu zafere ulaşırlar. Aslında bu yapılan,savaşı da aşan düpedüz acımasız bir katliamdır.

Efsaneden gerçeğe dönerek Truva’nın arkeolojik araştırmalargeçmişine bakarsak, Heinrich Schliemann ismi ön plana çıkıyor. Schliemannticaret yoluyla büyük servet kazanmış bir Alman’dı. Çocukluğu Truva’yı vehazinelerini bulmak düşleri ile geçti. 1868’de çıktığı Yunanistan ve Anadolugezisinin asıl amacı Truva’nın izini sürmekti. Bir dizi bürokratik ve maliengelleri aştıktan sonra 1871’de Hisarlık Tepesi’nde kazılara başladı. 1873yılında Kral Priamos’a ait olduğunu düşündüğü 8831 parçadan oluşan hazineyi buldu.Masum bir hayalci olmaktan çıkıp çıkarları için herşeyi yapabilecek bir hırsküpüne bürünen Schliemann, kazılarda kendisine eşlik eden karısı Sophia’nın dayardımıyla Truva hazinesini Osmanlı yetkililerini atlatarak karısının ülkesiYunanistan’a kaçırdı. Sophia Schliemann’ın antik gerdanlıkları ve takılarıkendi çeyiziymiş gibi takıp takıştırarak, fotoğrafçıya verdiği poz, arkelojikitaplarının gediklisidir. 1877’de buluntular ilk kez Londra’da sergilendi.Daha sonra hazineler Berlin’e nakledildi, 1939’a kadar orada sergilendi. 2.Dünya Savaşı patlayınca, hazineler korunmak adına bilinmeyen bir mahzeneyollandı. 1946’da savaş bitiminde ise hazinenin yerinde yeller esiyordu. TruvaHazinesi 1994 yılında Moskova’da PuşkinMüzesi’nde ortaya çıktı. Türkiye bu tarihten sonra hazinelerin gerçek sahibiAnadolu topraklarıdır teziyle Rusya’dan hazineyi talep etti. Halen bu başvuruiçin olumlu sonuç alınamamıştır.

Truva’ya orijinal bir perspektif, 2006’da yazdığı ve çok popülerolan “Son Truvalılar” kitabı ile önemli tarihçilerimizden Sinan Meydangetirmiştir. Truvalılar’ın kökeninin uluslararası bilimsel kanıtlarla Türkler’euzandığını savunan Meydan, bu görüşü dile getiren Mustafa Kemal Atatürk’ün1930’larda geliştirdiği “Türk Tarih Tezi”ni ayrıntılı irdeleyerek oldukçailginç bir açılım sunuyor. 1915 Çanakkale Savaşı ve Truva Savaşı arasındakişaşırtıcı benzerlikleri gün ışığına çıkarıyor. İstanbul’un fethi ile FatihSultan Mehmet’i ve Çanakkale-Dumlupınar Zaferleri ile Atatürk’ü ‘SonTruvalılar’ olarak nitelendiriyor. İkisinin de Truva’ya hayatları boyunca önemverip ziyaretler yaptıklarını ve yine ikisinin de “Truva’nın intikamını aldık”dediklerini belirtiyor. Truvalılar’ın ırki veya kültürel Türk kökenleri ilebizlerin 7000 yıllık bir Anadolu geçmişimiz olabileceğini ve özetle 1071’deAnadolu’ya ve Atatürk’ün kendilerini Truva ile özdeşleştirdiklerinivurguluyor.”

“Son Truvalılar” kitabını mutlaka okumanızı öneririm. “Umarım 2018Truva Yılı etkinlikleri, hem yabancı hem de yerli turisti Çanakkale’yeçekebilir. Çalınan tüm hazinelerin birgün gerçek sahibi Truva’ya hakkıyladönmesini diliyorum. Ve bu dönüş gerçekleşirse hissediyorum ki Truva’nın Hektorgibi gerçek kahramanların destanında Yunanistan’dan gelen Akalar’a karşısavaşan Anadolulu Truvalılar’ı destekleyen İzmirli Homeros’un Son TruvalılarFatih’in ve Atatürk’ün ruhları huzur bulacaktır.”