Kerim Yalçınkaya

Kerim Yalçınkaya

GIDA FİYATLARINDA REKOR KIRILDI

Tüketici fiyatları Ocak’ta aylık yüzde 1,06 ve yıllık yüzde 20,35 seviyesinde yükseldi. Aylık en yüksek artış yüzde 6,43 ile gıda ve alkolsüz içecekler grubunda oldu. Bu grupta yıllık fiyat artışı da 30,97’ye çıktı. Enflasyon sepetinin güncellemesi ile birlikte 2019un ilk enflasyon rakamları bir önceki aya göre, yüzde 1,06 Yurtiçi üretici fiyat endeksi yüzde 0,45 artış gösterdi. Yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 32,93 oldu. Yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 20,35 ancak üretici fiyatlar 0,45. Bu nasıl bir hesap gelinde çıkın işin içinden. Üretici fiyatları eksi yazarken, tüketici fiyatları bir ay içinde yüzde 1,06 nasıl yükselir. Antalya’da etkili olan fırtınanın seralara zarar verdiği bir ortamda ve sebze ve meyve 16 yılın rekorunu kırarken nasıl oluyor da tüketici endeksi 1,06 yükseliyor? Zira en yüksek artış yüzde 6,43 ile alkolsüz içecekler grubunda oldu. Ama bu gruptaki sözde yüksek enflasyon araya giren başka ürünlerle 1,06 ya indi. Fiyatı en çok artan ürünler sıralamasında ilk 9 sırada yaş sebze ve meyve ürünleri yer alırken ilk 15 ürünün ise 12si tarım ürünü oldu. Enflasyon önceki ay aylık bazda yüzde eksi 0,402 ve yıllık yüzde 20,30 olmuştu. Aylık en yüksek artış ile gıda ve alkolsüz içecekler grubunda oldu. Aynı grupta yıllık artışda yüzde 30,97 oldu. Yani gıda sepetinde enflasyon yıllık yüzde 30,97 oldu. Düşüş gösteren bir grup ise yüzde 3,40 ile konut oldu. Yıllıkta en fazla yükseliş yüzde 30,97 ile gıda ve alkolsüz içecekler sınıfında gerçekleşti. Ocak 2019da endeksteki 418 maddeden 21. Maddenin ortalama fiyatlarında artış, 130 maddenin ortalama maddelerinde ise düşüş gerçekleşti. Yurtiçi üretici fiyat endeksine göre, sanayideki 4 sektörün aralık 2018 göre değişimleri, madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe yüzde 2,83, imalat sanayi sektöründe ise 6,88 azalış olarak gerçekleşti. Ana sanayi gruplarında aylık en fazla artış sermaye malında, en fazla artış enerjide yaşandı. Halk Yatırım Araştırma Direktörü Banu Kıvci Tokalı, Ocak enflasyonunda gıda fiyatları artışının bekledikleri gibi yüzde 6.lı seviyelerde gerçekleştiğini söyledi. Tokalı, yıllık enflasyondaki düşüşün ocak ayı ile birlikte ara vermiş olabileceğini değerlendirdi. Gıda fiyatlarında ciddi aşağı yönlü düzelme gerçekleşmediği sürece yıllık enflasyondaki yükselişin devam edebileceği tahminlerini koruduklarını söyleyen Tokalı, enflasyonda kalıcı düşüşün ağustos ayından itibaren gerçekleşeceği ve yılı yüzde 17,5 seviyesinde kapatılabileceği dile getirildi.

ENFLASYON SEPETİ GÜNCELLENDİ

Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) enflasyon sepeti bu yıl 418 madde 895 madde çeşidini kapsayacak. Sepette 28 bin 711 işyeri ve 4 bin 274 konuttan her ay 544 bin 256 fiyat derlenecek. TUİK’ten yapılan açıklamaya göre, 2019 yılı TÜFE hesaplarında 2018 yılı Aralık ayı temel alındı. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler tarafından geliştirilen amaca yönelik bireysel tüketim sıralamasına göre Tüketici fiyat endeksi sepeti ve madde ağırlıkları güncellendi. Fiyat derleme ağırlıkları güncellendi. Fiyat derleme periyotu taze meyve ve sebze, futbol maçına giriş ücreti. LPG Tüpgaz seçilmiş gıda ürünleri ve mücevher fiyatları için ayda 4 kez, kiralar ve ay içi fiyat değişimi az olan ürünler için ayda bir kez sigaralar, benzin mazot fiyatları için günlük, bunların dışında kalan diğer tğm madde çeşitleri için ayda 10 gününü ve 20 gününü kapsamak üzere ayda iki kez olarak belirlendi. Enflasyon sepetine bu yıl hazır et yemeleri, konserve balık, hazır sütlü tatlılar, dereotu, nane, roka, tere, fındık ezmesi, çocuk elbisesi, evcil haycanlar için gıda harcamaları, saat ve kadın çantası olmak üzere 12 yeni ürün girdi. Ana harcama gruplarının 2019 yılı ağırlıklarına ilişkin listede yayımlandı. Buna göre söz konusu ağırlıklar gıda ve alkolsüz içecekler için yüzde 23,29, ulaştırma için yüzde 16,78, konut için yüzde 15,16, alkollü içecekler ve tütün için yüzde 4,23, giyim ve ayakkabı için yüzde 7,24, ev eşyası için 8,33, sağlık için yüzde 2,58, haberleşme için yüzde 6,69, eğlence ve kültür için yüzde 3,29, eğitim için yüzde 2,40, lokanta ve oteller için yüzde 7,86, çeşitli mal ve hizmetler için yüzde 5,15 oldu.

Her nedense bu yüksek enflasyon rakamlar enflasyon rakamını ancak 1 puan civarında yükseltebildi. Esasında Türkiye, enflasyon rakamlarını tam olarak güncelleyemese bile Aylık, yıllık enflasyon yüksektir ve ekonomik istikrarsızlığın yüksek olduğunu gösterir. Çünkü enflasyon istikrar sorununun barometresidir. Bu seviyede enflasyon oranları belirsizlik ve kırılganlık yaratır. Önce yatırım oranlarını zedeler. Dünyada gerçekleşen enflasyona bakarsak Türkiye’nin her zaman kaybettiğini görebiliriz. Dünya enflasyon sorununu halletmesine rağmen biz hala enflasyon sorunu yaşıyoruz.