Birsel Oğuz

Birsel Oğuz

TOPLUMUN TEMEL DİREĞİ: ÖĞRETMENLER

Halkevleri açılmaya başlamıştı. Türk Dil ve Tarih Kurumları kurulmuştu. Harf Devrimi yapılmış ve dilimiz yapısına uygun bir alfabe getirilmişti. Adım adım planlanan devrimler hayata geçirilmeye başlanmıştı. Ulu Önder, çevresini köylerin eğitim atılımı için sıkıştırıyordu.

1933 gelindiğinde CHP “Köy Meseleleri Komisyonu” hayata geçirdi. Komisyon hazırladığı raporda şu kararı alır:

“Öyle bir öğretmen tipi yaratmalıyız ki, o yalnız köylünün inanışlarını işlemek, toplumsal tutum ve davranışları etkilemek ve yönlendirmekle kalmasın; köyün fiziksel yüzünü, tutumsal varlığını ve yaşantısını da geliştirsin.” Bu karara göre öğretmenlere toplumun temel direği olma görevi uygun görülmüştü. Süreç gelişti, olgunlaştı. 1926’da Denizli ve Kayseri’de birer öğretmen okulu kurulmuştu. Bir bocalama ve sürünceme devresinden sonra İsmet İnönü himayesinde, Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel sorumluluğunda ve İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç’un çabasıyla 1940 yılında ‘enstitüler’ açılmaya başladı. İlk üç senede sayıları 20’ye ulaştı. Hasan Ali Yücel’in 1946’da bakanlıktan ayrılışına kadar toplam 21 adet Köy Enstitüsü açıldı.

İlk üç senede kız ve erkek olmak üzere toplam 16 bin 400 öğrenciye ulaşıldı ve bu üç senenin sonunda 2 bini mezun oldu. 1942 yılında Köy Enstitülerine öğretmen yetiştirmek için Hasanoğlan’da bir Yüksek Köy Enstitüsü açıldı. Buraya enstitü mezunlarından 130 öğrenci alındı. 1947’de kapatılıncaya kadar 209 mezun verdi. Köy Enstitülerinden mezun olan ilk 1941 öğretmen, 1944 yılında Köy Enstitülerinde göreve başladı. Kapatıldıkları yıla kadar 1398’i bayan ve 15 bin 943’ü erkek olmak üzere toplam 17 bin 341 köy öğretmeni diploma aldı. 1936 – 1947 arasında faaliyet österen eğitmen kurslarından ise 8 bin 675 eğitmen (rahmetli kayınpederim de bu eğitmenlerden biriydi) sağlık bölümlerinden de bin 248 sağlık memuru yetişti.

Enstitülerden toplam 15 bin toprak işlenip ekildi. 25 bin fidan dikildi. 9 bin baş hayvan bulunmaktaydı. Öğrenciler, çalıştıkları işliklerde yapıcılık, demircilik ve ziraat işleriyle ilgili her türlü işi yapabilecek hale getirildi. Bu işlikler sayesinde çevre köylerin gereksinimleri de karşılanmaya başlandı. Son derece verimli, kolektif bir atılımdı. 1944 yılında İnönü, yaptığı bir konuşmada, “Türkiye’de ilköğretim meselesinin halledilmiş olacağını açık ve net bir şekilde görebiliyoruz” demişti.

1946 yılında Hasan Ali Yücel’in bakanlıktan ayrılmasından sonra, enstitüler Köy Öğretmen Okullarına dönüştü. 1954 yılında da Menderes (Demokrat Parti) döneminde kapatıldı.