Kerim Yalçınkaya

Kerim Yalçınkaya

ABD İLE ALTIN KRİZİ KAPIDA

ABD ile Türkiye arasında İran’dan sonra Venezüella krizinin ayak sesleri geldi. ABD Başkanı Trump’un İran’a 5 Kasım’da başlayacağı, petrol yaptırımına 2 gün kala Venezuella’dan en fazla hurda altın ithal eden Türkiye için de ikinci bir krizin ayak sesleri olarak değerlendirildi. Türkiye bu yılın ilk dört ayında Venezuella’dan 724 milyon dolarlık hurda altın ithalatı ile ilk sırada yer aldı. Trump, Beyaz Saray’ın internet sitesinde yayımlanan Başkanlık kararnamesinde ABD Hazine Bakanlığı’na Venezüella’nın altın sektörüne yaptırım getirilmesi talimatını verdi. Kararnamede, ABD Dışişleri ile istişare edilerek uygulanacak yaptırım kararının ‘Venezuella Devlet Başkanı Nicholas Maduro ve çevredekilerin ülkenin zenginliklerini kendi çıkarları için kullandığı, Venezuella’nın alt yapısının doğal kaynaklarının kötü ekonomi yönetimi ve usulsüz madencilik uygulamalarıyla yağmaladığı Venezuella halkının temel ihtiyaçlarının yerine getirilmemesi nedeniyle ortaya çıkan bölgesel göçmenlik krizi gerekçesi ile alındığı kaydedildi. Başkan Trump, imzaladığı kararname ile ABD Hazine Bakanlığı’na yaptırımları altın haricindeki diğer sektörleri de kapsayacak şekilde genişletme yetkisi de verdi. Yaptırımlar, çerçevesinde Amerikalıların Venezuella’nın altın sektöründe faaliyet gösteren ve Venezuella hükümetiyle direkt ya da dolaylı yoldan aldatıcı işlemler yapan özel ve tüzel kişilerle ticari ilişkilerinin yasaklanacağı bildirildi. ABD Hazine Bakanlığı’nın kararname çerçevesinde yaptırım listesine alınacak kişi ve kuruluşları gelecek günlerde açıklaması bekleniyor.

Ekonomistler, Venezuella’nın altın sektörünün yaptırımlara tabi tutulmasının hali hazırda zor günler geçiren ülke ekonomilerini daha da kötüleştirebilceği uyarısında bulunuyor.

HURDA İTHALATI PATLADI

Türkiye bu yılın ilk dört ayında Maduro’nun ülkesi Venezuella’dan 724 milyon dolarlık hurda altın ithal etti. Dünya gazetesi yazarı Alaattin Aktaş, köşesinde altın ithalatıyla ilgili şunları kaydetti: “TÜİK’in dış ticaret kayıtlarında daha önce ‘Külçe Altın’ tanımı vardı. 2018 yılı ile birlikte bu tanımın yerini ‘standart dışı işlenmemiş altın’ yani ‘hurda altın’ aldı ve standart dışı altında ithalat 2. 7 milyar doları aşarken, ihracat 788 binde kaldı. Standart altında ise ithalat ithalat 640 milyar dolara uzandı. Buna göre ilk dört ayda 6.1 milyar dolarlık altın ithalatı yapıldı. Standart dışı altın ithalatının en çok yapıldığı ilk üç ülke 1 milyor 36 milyon dolarla Birleşik Arap Emirlikleri, 724 milyon dolarla Venezuella ve 410 milyon dolarla Irak oldu. Bu yıl başlayan hurda altın ithalatı bir anda patlamış aylar itibarıyle baktığımızda Bolivarcı yönetimin iktidarda olduğu Chavez’in ülkesinden Nisan’da 205, Mart’ta 382, Şubat’ta 97 ve Ocak’ta 40 milyon dolarlık hurda altın ithal edilmiş.

MADEN TÜRKİYE’DE İŞLENİYOR

Venezuella Madencilik Bakanı Victor Cano’da kamu maden şirketleriyle küçük maden işletmelerinin ülkede çıkardıkları altının yaptırımlar nedeniyle artık İsviçre’de değil, Türkiye’de işlenip altın paraya çevrildiğini söylemişti. Venezuella’nın yer altı kaynakları zengin ancak altın işleme kapasitesine sahip değil. Bu nedenle yönünü Çin, Rusya ve Türkiye’ye çevirdi. Gano Anlaşmasının Venezuella Merkez Bankası ile Türkiye arasında imzalandığını yasa dışı bir durumda olmadığını, altının ithalatı ve ihracatında uluslararası yönetmeliklere taşımacılık kurallarına uyulduğunu ifade etmişti.

Küresel altın talebi bu yılın üçüncü çeyreğinde 2017 yılının aynı dönemine göre yüzde 1 artarak 694.3 tona yükseldi. Dünya Altın Konseyi’nin 2018’in üçüncü çeyreğine ilişkin ‘Küresel Altın Trendleri’ raporu yayımlandı. Rapora göre, altına en fazla yatırım yapan ülkeler Rusya ve Türkiye. Dünya Altın Konseyi’nin 2018’in üçüncü çeyreğine ilişkin 2018’in 3. Çeyreğinde Merkez Bankalarının altın rezervlerini 165 ton artırarak 32.960 tona çıkardığını açıkladı. Rusya ve Türkiye’nin Merkez Bankaları en fazla altın alanlar arasında ilk iki sırada yer aldı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın altın rezervlerinin Eylül ayı itibarıyla 258

bin ton düzeyinde olduğu, buna karşın bankaların zorunlu karşılıkları için TCMB’de tuttuğu altında yaklaşık 123 tonluk düşüş olduğu kaydedildi.

TÜPRAŞ İÇİN MUAFİYET

Tüm dünyanın gözü ABD’nin İran’a yönelik 5 Kasım’da başlayan petrol yaptırımına çevrildi. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, İran’a yönelik 2015 yılında kaldırılan tüm yaptırımların geri geleceğini açıkladı. 8 ülkenin İran’a yönelik yaptırımlardan muaf tutulacağı ancak bu durumun geçici olduğu belirtildi.

ABD’nin geçici olarak İran yaptırımlarından muaf tuttuğu dört ülke Çin, Japonya, Hindistan ve Güney Kore olarak sıralanıyor. ABD, İran yaptırımlarından muaf tuttuğu diğer dört lkeyi ise henüz açıklamadı. ABD’nin yaptırımlarında 8 ülkeye muafiyet tanınması ile ilgili Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, “Şu anda bize gelen bilgiler, Türkiye’nin de muafiyet alan ülkeler içerisinde olduğu şeklinde” dedi. Bakan Dönmez, detayların kendisine ulaşmadığını ancak kararın memnuniyet verici olduğunu kaydetti. Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşu olan TÜPRAŞ için ABD’nin yaptırım muafiyeti bekleniyor.