Kerim Yalçınkaya

Kerim Yalçınkaya

ATEŞKES GERİLİMİ

Recep Tayyip Erdoğan , İranCumhurbaşakanı Hasan Ruhani ve RusyaDevlet Başkanı Vladimir Putin’in Suriye meselesini ele aldıkları zirveTahran’da İran liderler konferans salonunda yapıldı. Toplantıda Suriye konusunakalıcı çözüm bulunması amacıyla Astana mekanizması bağlamında sahada ve siyasisüreç kapsamınındı yürütülen ortak çabalar ele alındı. Zirve öncesindeCumhurbaşkanı Erdoğan mevkidaşı Ruhani ile 45 dakikalık ikili görüşme yaparkenRusya Devlet Başkanı Putin ile de 45 dakika baş başa görüştü. Zirve başlamadanİran Cumhurbaşkanı Ruhani Başkan Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin’ikarşıladı. Daha sonra aile fotoğrafı çekildi. Dünya televizyonlarının naklenyayınladığı tarihi zirve başlamadan İran Cumhurbaşkanı Ruhani, Başkan Erdoğanile Rusya Devlet Başkanı Putin’i karşıladı. Daha sonra aile fotoğrafı çekildi.Dünya televizyonlarının naklen yayınladığı tarihi zirvede Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Ateşkes” çağrısında bulundu. Rusya Devlet Başkanı Putin ile Toplantısırasında yoğun bir fikir alışverişi yaşandı, zirveye ilişkin bildirininokunmasından önce Erdoğan ısrarla bildiride ateşkes ifadesinin olmasıgerektiğini vurguladı. Putin de bunun üzerine “Görüşme masasında teröristler yada silahlı muhalifler olmadığına göre onlar adına bir karar veremeyiz” yanıtınıverdi, Erdoğan son olarak “nüsra , HTŞ ve diğerlerine silah bırakma çağrısıyapalım” dedi. Bu açıklamanın ardından söz alan Ruhani, toplantıyı bitirenkonuşmayı yaptı.

Ortak açıklamada Erdoğan “bizim burada bulunmamızın nedeni yaşananinsani drama son vermenin yolunu aramaktır. İdlib adeta tüm Suriye’nin küçükbir modeli konumundadır. Sivillerin güvencesini hiçe sayan yöntemlerTeröristlerin ekmeğine yağ sürmekten başka fayda sağlamayacaktır. İdlibhalkının yeni felaketlere maruz kalmasını asla onaylamıyoruz. İdlib meselesiAstana ruhuna sadık kalarak çözülmelidir” dedi.

Tahran zirvesinde gündem Suriyeama İran ve Irak’taki gelişmeleri , daha çarpıcı bir deyimle yangını gözdenkaçırmayalım. Yani yalnız İdlib’te değil ki yangının benzeri orada dayaşanıyor.

Suriye’de bitti denilen savaş,İdlib sorunuyla yeniden alevlendi. Ama Erdoğan yönetimi, Amerika’nın isteğiyleİdlib’te oyalanırken, Fırat’ın doğusunda yeni bir Kürt devletini kurmahazırlığı devam ediyor.

Zirveden çıkacak sonuçların tümdünya tarafından sabırsızlıkla beklendiğini belirten Erdoğan “ Bu beklentileriboşa çıkarmayacağımıza inanıyorum. Suriye’nin siyasi birliği sağlanmalı İdlibsadece Suriye’nin geleceği için değil, bizim milli güvenliğimiz ve bölgeningeleceği için de öneme sahiptir. İdlib’e yapılacak saldırı felaketlesonuçlanacaktır” ifadelerini kullandı. Erdoğan sözlerinin devamında , “ ABD’ninbölgede bir diğer terör örgütünü güçlendirmesinden fevkalade rahatsızız.Türkiye göçmen ağırlama kapasitesini doldurmuştur. Suriye rejiminin de gözyummasıyla terör örgütü varlığını kalıcı hale getirmeye çalışıyor. Bu durumaynı zamanda Suriye’nin toprak bütünlüğüne de tehdit oluşturuyor”

İran Cumhurbaşkanı Ruhani deSuriye krizini çözmek için askeri seçeneğin işe yaramadığını vurgulayarak “İranCumhuriyeti, Suriye hükümetinin isteği üzerine bu ülkede bulundu. Bu bulunma negelecekte ne geçmişte kendi karar ve görüşümüzü zorla kabul ettirmek yönündeolmamıştır. Biz bölgedeki bazı ülkelerin terör ve ayrılıkçı endişelerinianlıyoruz. Ama bunun için en etkili yöntemin Suriye hükümetiyle işbirliğiyapılması olduğuna inanıyoruz” ifadelerini kullandı.

Son olarak söz alan Rusya DevletBaşkanı Putin ise Suriye konusunda Türkiy , Rusya ve İran’ın ortak çabalarısayesinde siyasi çözüm sürecinde ilerleme kaydedildiğini dile getirdi. İdlib’teteröristlerin kimyasal silah dahil çeşitli provokasyonlara hazırlandığınısavunan Putin “Ortak mutabakatımızın başarılı bir şekilde hayata geçirilmesisiyasi çözüm sürecini ilerletebildi. Özellikle Suriyeliler kendi başına ülkeninkaderini tayin etmeye imkan bulacaklardır” dedi. Birleşmiş Milletler nezdindeSoçi’de alınan karar çerçevesinde Anayasa komitesi kurulacağını hatırlatanPutin , normalleşmenin sağlanması için sosyal , ekonomik ve insani durumuniyileştirilmesi gerektiğini söyledi.

ORTAK BİLDİRİDE SİYASİ ÇÖZÜMVURGUSU

Tahran’da düzenlenen Suriyekonulu Türkiye-İran-Rusya zirvesinin ardından ortak bildiri yayınlandı. Ortakbildiride Suriye ittifakına askeri çözüm getirilemeyeceği ve ihtilafın siyasisüreç yoluyla sana edilebileceği inancı yenilendi. Tahran bildirisinde Türkiye,Rusya ve İran İdlib’teki durumu , Astanaformatını tanımlayan işbirliği ruhuna uygun olarak ele almayı kararlaştırdı.Terör gruplarıyla ortak mücadelede fikir birliği sağlanırken “liderler ,Suriyelilerin öncü ve ev sahipliğinde bir siyasi çözüme ulaşma süreciniilerletme amaçlı ortak çabaları sürdürme konusundaki kararlılıklarıtekrarlamışlar ve Anayasa komitesinin kurulması ile çalışmalarınınbaşlatılmasına yardımcı olmaya yönelik tahahhütlerini vurgulamışlardır”ifadeleri kullanıldı. İhtiyaç duyan tüm Suriyelilere hızlı , güvenli ve kesintisizinsani erişim sağlanmasını kolaylaştırma konsunda anlaşıldı.

İDLİB’E BOMBA YAĞDI

Tahran’daki zirveninbaşlamasından saatler önce Suriyeli muhaliflerin kontrolündeki İdlib’i iki Suriye, Üç Rus savaş uçağının bombaladığıbelirtildi. Yerel kaynaklar , Han , Şeyhun , El Halil , Tel hasses , Kefer zıtave Kefir Ayn gibi noktaların hedef alındığı bidirildi. Patlama seslerininduyulduğu El Habit’te can kaybı ve çok sayıda yaralı olduğu iddia edildi.

Demek ki Tahran zirvesindeTürkiye yine yalnız kaldı. Bu beklenen bir gelişmeydi. Çünkü Rusya’nınSuriye’de Türkiye’ye ihtiyacı yok. Peki bu olay Türkiye’nin Rusya ile olanilişkilerini etkiler mi ? Rusyailişkilerde pragmatik davranmaktadır. İlişkiler belki olumsuz etkilenir , amaenerji alanındaki projeler nedeniyle Türkiye-Rusya arasındaki bağ kopmaz. Amaeskisi gibi de olmaz.

Türkiye , şu sıralarda iflas edenpolitikalarda uzatmaları oynuyor. İleri süreçte uzatmaları değiştirebilir miyiz? Esat ile küsme kimin planı ? İdlib’in Suriye’nin toprağı olduğunu kabullenirseksorun çabucak çözülür.