Kerim Yalçınkaya

Kerim Yalçınkaya

KEMER SIKMA DÖNEMİ BAŞLIYOR

ABD’nin Türkiye’de iki bakana yaptırım kararı almasıyla dolar, 2 Ağustos gecesi 5 liranın üzerini görerek rekor kırdı. 10 yıl vadeli hazine bonolarının faizi de tavan yaptı. Daha sonra gevşeyen kur 5 lira seviyesinin altında dalgalandı. 5 Ağustos günü, 4.89 seviyelirden 4.92 seviyelerine yükselen dolar / TL yeni günde yükselişini sürdürdü. İstanbul serbest piyasada sabah saatlerinde dolar, 4.98 TL’den, Euro 5.81 liradan güne başladı. Öğle saatlerinde ise dolar rekor kırarak 5.0915 TL, Euro 5.9136 TL, Sterlin de 6.65 TL’ye çıktı. Borsa güne yüzde 2’nin üzerinde kayıpla başlarken 10 yıllık tahvil faizi yeni rekorla 19,3 bileşik seviyesine çıktı. ABD, Türkiye’de tutuklu bulunan ve geçen hafta ev hapsine alınan rahip Brunson’un serbest bırakılması için Adalet Bakanı Abdülhamit Gül ve İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’ya yönelik yaptırım açıkladı. Dışişleri Bakanlığı tarafından bu yaptırımlara tepki olarak yapılan yazılı açıklamada, “ABD yönetimi, bu yanlış karardan geri dönmeye çağırıyoruz. Hiçbir amaca hizmet etmeyecek söz konusu saldırgan tutumun karşılığı gecikmeksizin aynıyla verilecektir” denildi. Bir bankacı, “İşlerin ciddiyeti önemli boyutta, bu da TL’de baskının devamı demek” dedi. Dolar / TL, 6 Ağustos günü yükselişini sürdürerek 5.11’le rekorunu yineledi. 7 Ağustosta ise Dolar / TL 5.27’yi görerek tüm zamanların rekorunu kırdı. 8 Ağustos’ta ise bir kere daha rekorunu yineleyerek 5.27’yi tekrar etti. 9 Ağustos tarihinde de Dolar / TL rekor kırmaya devam etti. Akşam saatlerinde dolar 5.49’u test etti. 10 Ağustos gece yarısından sonra dolar tüm zamanların rekoru olan 6.19 ile bir kez daha rekor kırdı. Öğle saatlerinde ise 5.92’ye geriledi. Bu gelişmeleri, anlatmak oldukça zor. Çünkü ülkenin en önde olan ekonomi kurmayları bile bu gelişmeleri sağlıklı yorumlayamadılar. Akıl almaz gelişmeler yaşanıyor. Seçim öncesi esnafı, sanayici kesimine kredi Garanti fonu kanalıyla faizsiz kredi ve hibe para dağıtması iç talebi canlandırıp enflasyonu azdırınca seçim sonrası halk faturayı kemer sıkma politikalarıyla ödemeye başladı. Merkez Bankası’nın hafta başında yıl sonu enflasyon tahminini 5 puan artırıp yüzde 14’e çıkarması sıkı para politikasına devam edileceğinin enflasyonun gelecek 2019’da düşürülmesi için kamu maliyesinde de tasarrufa gidilmesi yönünde uyarıda bulundu. TÜSİAD Başkanı Erol Bilecik de hükümete çağrıda bulunarak “Acı reçeteyi içmemiz gerekiyor. Gerekli desteği iş dünyası verecek” dedi. Merkezin ve iş dünyasının bu uyarısı BDDK’yı harekete geçirdi. İç talebi kesip, enflasyonu düşürebilmek için BDDK acı reçetenin ilk etabını uygulamaya koyarak kredi musluklarında frene sert bastı. BDDK, tüketici kredileriyle ilgili hazırladığı taslakta bazı amaçlar hariç, tüketici kredilerinin vadesini 36 ay olarak belirledi. Tüketici kredileri, kredi kartı ve finansal kiralama işlemleri için değişiklik yapılmasını içeren taslaklar hazırlayan BDDK, makro ihtiyatı düzenlemeleri içeren değişiklikleritarafların görüş ve değerlendirmelerine açtı. Görüşe açılan taslakta tüketici kredilerinin vadesi 12 ayı aşamaz denildi. BDDK Başkanı M. Ali Eker, açıklamasında taslaklarla enflasyonun düşürülmesi ile cari açık, ithalat ve hane halkı borçluluğunun azaltılmasına destek verilmesi amaçlandı” diye konuştu. İç talebi seçim öncesi canlandıran hükümet, hane halkı borçluluk oranları ve şirket borçları artınca işsizlikle, iflasların ve artacak işsizlikte büyük krizin önüne geçebilmek için önlemleri devreye koydu. BDDK taslakların finansal istikrarın güçlendirilmesi ve makro ekonomik dengelenme sürecinin desteklenmesi kapsamında hazırlandığı bildirildi. BDDK, “Banka kartları ve kredi kartları hakkında yönetmelikte değşiklik yapılmasına ilişkin yönetmelik taslağı” hazırladı. Taslağa göre kredi kartları ile gerçekleştirilecek. Mal ve hizmet alımları ile nakit çekimleri ile nakit çekimlerinde taksitlendirilme süresi 12 ayı geçmeyecek. BDDK taslağında da şu ifadelere yer verildi: “Mal ve hizmet alımı sonrası belli bir ücret karşığlında borcun taksitlendirilmesi veya ödemenin ertelendiği dönemler de dahil olmak üzere, kredi kartları ile gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımları ile nakit çekimlerinde taksitlendirme süresi on iki ayı geçmeyecek” Ayrıca finansal faktoring ve finansman şirketlerinin kuruluş ve faaliyetle esasları hakkında yönetmelikte değişiklik” taslağı hazırlandı. Buna göre tüketicilere binek araç edinimi amacıyla kullandırılacak taşıt kredilerinde yapılacak finansal kiralama işlemlerinde kredi tutarının taşıtın değerine oranı naiha fatura değeri 120 bin Türk Lirası altında olanlar için yüzde 70’i aşmayacak. Bu oran, nihai değeri 120 bin TL’yi aşan binek araçlarda bedelin 120 bin liraya kadar olan kısmı için yüzde 70, 120 bin liranın üstünde olan kısmı için yüzde 50 olarak uygulanacak. İkinci el binek araçlarda taşıtın değerinin tespitinde değeri esas alınacak. TAKSİT KALKACAK BDDK’nın taslağında kredi kartı ile alışverişler de süre elektronik eşya alımlarında üç ay bilgisayar alımlarında kulüp ve derneklere yapılan ödemelerde hava yolları, seyahat acenteleri taşımacılık ve konaklama ile ilgili harcamalarda ve sağlık ürünü alımlarında vergi ödemelerde 9 ay olarak uygulanacak. Kredi kartlarıyla gerçekleştirilecek kuyum, telekaminikasyon, doğrudan pazarlama ile ilgili harcamalar, yurt dışında yapılacak harcamalar ve yemek, gıda, alkollü içecek, akaryakıt, kozmetik, ofis malzemeleriyle, hediye, kart, hediye çeki ve benzeri şekillerde rehnagi somut bir mal veya hizmeti içermeyen ürünlerin alımlarında mal veya hizmet alımı sonrası belli bir ücret karşılığı borcun taksitlendirilmesi veya ödeminin ertelendiği dönemler de dahil olmak üzere gerçekleştirilecek. Mal ve hizmet alımları ile nakit çekilmesinde taksitlendirme süreci dokuz ayı geçemeyecek.